یکشنبه ۱۹ خرداد ۱۳۹۸ - ۰۹:۱۴

روز جهانی صنایع دستی/معرفی صنایع دستی استان بوشهر

صنایع دستی

امروز ۱۰ ژوئن مصادف با ۲۰ خرداد ماه، روز جهانی صنایع دستی است. روزی برای گرامیداشت هنر و آثاری که مردان و زنان سخت کوش کشورها، آن ها را با دل و جانشان تولید می کنند.

به گزارش مفدا بوشهر، در کشورمان ایران، بیش از ۳ میلیون هنرمند و صنعتگر در ۳۰۰ رشته مختلف هنرهای سنتی و صنایع دستی مشغول به کار هستند. همچنین در سال گذشته صنعت صنایع دستی کشور، با درآمدی بالغ بر ۲۸۱ میلیون دلار، نقش به سزایی در صادرات غیر نفتی ایران ایفا کرده است.

صنایع دستی صنعتیست که امروزه در بسیاری از کشورهای جهان آن را ارج می نهند. پس از پایان جنگ جهانی دوم، تولیدات صنایع دستی و هنرهای سنتی کشورهای دارای قدمت، مورد توجه کشورهای پیشرفته و صنعتی قرار گرفت. نخستین همایش جهانی مربوط به صنایع دستی، در تاریخ ۱۰ ژوئن (۲۰ خرداد ماه) سال ۱۹۶۴ و با شرکت مسئولان دولت ها، اساتید دانشگاه ها و هنرمندان و صنعتگرانی از اقصا نقاط دنیا (بیش از ۴۰ کشور جهان) در شهر نیویورک برگزار شد.

در بیانیه ای که در پایان این همایش نگاشته شد، تاسیس شورایی به نام “شورای جهانی صنایع دستی” به عنوان یکی از نهادهای فعال وابسته به یونسکو به تصویب رسید. از آن زمان تا کنون، سالروز برگزاری این همایش را “روز جهانی صنایع دستی” می نامند. نام گذاری ۲۰ خرداد ماه به روز جهانی صنایع دستی، با هدف ارج نهادن و گرامیداشت آثار صنایع دستی و هنرمندانیست که خالصانه مال و جان خود را برای خلق این آثار ارزشمند صرف می کنند.

پس از تاسیس شورای جهانی صنایع دستی، این صنعت به بخشی از حیات اقتصادی و فرهنگی کشورها تبدیل شد. کشورمان ایران نیز که به عنوان کشوری غنی در این زمینه در سطح دنیا شناخته می شود، از سال ۱۳۴۷ هجری شمسی به عضویت این شورا در آمد و در مجمع آسیا و اقیانوسیه این شورا، فعالیت خود را آغاز کرد. امروزه؛ بیش از ۹۰ کشور دنیا عضو این شورا هستند و در راستی ترویج و تشویق هنرمندان، محافظت از صنایع دستی ملت ها و ایجاد همبستگی میان هنرمندان این حوزه فعالیت می کنند. دبیرخانه مرکزی این شورا، در شهر آمستردام هلند قرار دارد.

درباره صنایع دستی

صنایع دستی در واقع محصولات و هنرهایی هستند که از مواد اولیه بومی هر منطقه و به کمک دست یا ابزارهای دستی ساخته می شوند. صنایع دستی ملت ها به صورت سینه به سینه از نسل های پیشین به نسل های امروزین منتقل شده اند و در صورت حفظ این آثار و شیوه ساخت آن ها، به نسل های بعدی نیز منتقل خواهند شد. برای این صنعت، نمی شود قدمتی در نظر گرفت. چرا که از زمانی که انسان بوده، ابزارهای دست ساز او هم بوده است. با گذشت زمان این صنایع شکل زیباتر و پیچیده تری به خود گرفته اند و امروزه به عنوان ارزشمند ترین اثار هنری در دنیا شناخته می شوند.

توجه به صنایع دستی ملت ها، نه تنها به حفاظت از فرهنگ و تمدن آن ها کمک می کند، بلکه به عنوان بعالیتی اقتصادی، به رفع بیکاری و رونق اقتصادی کشور ها نیز کمک شایانی خواهد کرد.

صنایع دستی بوشهر

بوشهر یکی از شهرهای بزرگ بندری در کنار سواحل نیلگون خلیج فارس است. این شهر قدمتی دیرینه دارد و عمر آن را به دوران ساسانیان نسبت داده اند. وجود سواحل بسیار زیبا، آثار تاریخی برجسته، نخلستان های پهناور، غذاهای لذیذ و خوشمزه و مردمی میهمان نواز، این منطقه را به یکی از دیدنی ترین شهرهای جنوب کشورمان تبدیل کرده است. صنایع دستی این استان هم از تنوع زیادی برخوردارند.

از گذشته هایی دور، یکی از مهم ترین منابع کسب درآمد در جوامع روستایی، ساخت صنایع دستی روستایی بوده است. در استان بوشهر نیز، به دلیل محدود بودن منابع کشاورزی، صنایع دستی نقش تعیین کننده و مهمی در زندگی روستاییان داشته است. روستاییان همواره کوشیده اند تا از نعمت های طبیعی و در دسترشان، ابزارهای و محصولاتی بسازند تا به کسب درآمد و گذران زندگیشان کمک کند. در واقع ساخت صنایع دستی، در کنار صیادی یکی از اصلی ترین راه های امرار معاش مردم این ناحیه در طول تاریخ بوده است. در ادامه این مطلب، به معرفی چند مورد از صنایع دستی بوشهر خواهیم پرداخت.

گبه بافی

گبه از برجسته ترین محصولات صنایع دستی استان بوشهر است که معمولا در مناطق روستایی شهرستان های گناوه و دشتستان بافته می شود و از مهم ترین محصولات صادراتی این استان نیز می باشد. گبه در دو نوع رنگی و خودرنگ بافته می شود. در بافت گبه رنگی، از نخ های دست ریس آماده شده از پشم گوسفند که به شیوه رنگرزی گیاهی، رنگ آمیزی شده، استفاده می کنند.

طرح های به کار رفته در گبه های بوشهر، حاصل خلاقیت، ذوق و اندیشه هنرمندانی است که روایتگر محیط زندگی و طبیعت پیرامون می باشند. در بافت گبه های خود رنگ، از پشم گوسفندان با همان رنگ طبیعی خودشان استفاده می شود. گبه های مشهور بوشهر، در طرح های خشتی، درختی، شیری و چهار فصل بافته می شود.

عبا بافی

عبا نوعی پارچه پشمی نرم و با دوام از پشم شتر است. عبای مخصوصی که در بوشهر بافته می شود، از محصولات منحصر به فرد نساجی سنتی در ایران است. برای بافتن عبا، پس از مرحله پشم چینی، موها را از پشم جدا نموده و نخ بسیار ظریفی برای پارچه می ریسند. بافت پارچه های عبا در در کارگاه های خانگی و توسط مردان انجام می شود. تنها محل تولید عبای بوشهر، روستای کردوان از توابع شهرستان دشتی است.

تلید این عباها، بر روی دستگاه هایی صورت می گیرد که از چوب ساخته شده اند. فرد بافنده، از دست و پای خود برای راه اندازی این وسیله کمک می گیرد.

تنوع رنگی پارچه عبا، متناسب با رنگ پشم ریسیده شده، شامل رنگ های قهوه ای، حنایی، مشکی و سفید است. عباهای تولید شده در این منطقه، از مشهور ترین صنایع دستی بوشهر محسوب می شوند و مشتریان بسیاری در کشورهای حوزه خلیج فارس دارند.

گلیم بافی

یکی دیگر از صنایع دستی بوشهر صنعت گلیم بافی آن است. گلیم یکی از انواع صنایع دستی زیر اندازی و پوششی است که از ابریشم، موی بز، پشم گوسفند و یا دیگر چهار پایان اهلی بافته می شود. از گلیم به شکل سنتی اش، معمولا برای پوشاندن زمین، دیوار و یا رو اندازی برای حیوانات باربر استفاده می شود. ولی امروزه این محصولات به عنوان یک پوشش مدرن برای خانه های شهری نیز خریداری می شوند. مراکز مهم تولید گلیم در استان بوشهر عبارتند از: روستاهای طسوج، سرمک، حناشور، اژدر خواب، ممریز، سنا، درویشی، شنبه، چاهگاه و بن بید از توابع شهرستان دشتی، روستاهای تشان، دره بان، اسلام آباد، ریز و قلعه باغ از توابع شهرستان جم و روستاهای تلخ آباد، خیرک و شکرک از توابع شهرستان دشتستان.

گلیم ها بافت بوشهر، نقوش بسیار زیبا، متنوع و منحصر به فردی دارند. این نقوش، گیلم بوشهر را به عنوان یکی از زیباترین گلیم های ایران مشهور کرده است. نقش های بافته شده بر روی این گلیم های زیبا عبارتند از: نقش حوض، دانه بیگی، آیینه گل، نقش خراسانی، آقاجاری، تهرانی و چنگ.

صنعت لنج سازی

از گذشته های بسیار دور، صنعت لنج سازی در این استان رواج داشته است. لنج برای مردم بوشهر نماد کار و زندگی، دریا و دریانوردی، صید و صیادی، رونق تجارت و رزق و روزی است. این لنج ها به صورت سنتی با الوار چوب های مرغوب، مانند چوب ساج ساخته می شدند. ولی در سال های اخیر ساخت آن ها از شیوه سنتی خارج شده و لنج ها از مواد اولیه موسوم به فایبر گلاس ساخته می شوند.

در استان بوشهر، به ساخت لنج “اوشار” یا “وشار” و به سازنده آن ها “گلاف” می گویند. ساخت ماکت های این لنج ها که از صنایع دستی بوشهر به حساب می آیند، نشان دهنده علاقه مندی مردم این خطه به این صنعت قدیمی است. ساخت لنج در شهرهای دیگر جنوب کشورمان هم مرسوم بوده است. امروزه کارگاه های لنج سازی جنوب کشور، از مهم ترین جاذبه های گردشگری این مناطق محسوب می شوند که هر ساله تعداد زیادی گردشگری از آن ها بازدید می کنند. شهرستان های بوشهر، دیر و تنگستان در استان بوشهر، از مهم ترین مراکز لنج سازی در این استان هستند.

صنایع دستی ساخته شده از صدف ها

همجواری با خلیج فارس، باعث رشد یکسری از صنایع دستی مربوط به دریا در این استان شده است. تولید محصولاتی همچون جعبه های جواهر زیبا، اسباب بازی و عروسک، زیور الات و … با استفاده از صدف های خلیج فارس در این استان رواج دارد. از دیگر صنایع دستی بوشهر که با دریا در ارتباط است، می توان موجودات دریایی و ماهی های خشک شده را نام برد.

حصیر بافی

به دلیل وجود نخلستان های فراوان در استان بوشهر، بسیاری از صنایع دستی این استان از شاخ و برگ درخت نخل ساخته می شود. حصیر بافی در این ناحیه از گذشته های دور رواج داشته است. محصولاتی نظیر سبد های حصیری، زنبیل های حصیری، باد بزن، کلاه حصیری و … از آن جمله اند.

منبع: eligasht

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.