دوشنبه ۲۵ شهریور ۱۳۹۸ - ۱۱:۱۰

به مناسبت روز جهانی حفاظت از لایه اوزون؛

گام‌های مثبتی که کافی نیست

لایه اوزون

روز جهانی حفاظت از لایه اوزون شاید در مقایسه با بسیاری از رویدادهای بین‌المللی تاریخچه چندان طولانی نداشته باشد. ماجرا به سال ۱۹۹۴ برمی‌گردد، در آن سال کشورهای عضو مجمع عمومی سازمان ملل، پذیرفتند تا روزی را برای حفاظت از لایه اوزون نام‌گذاری کنند، بدین ترتیب روز ۱۶ سپتامبر (برابر با ۲۵ شهریور) را به عنوان روز جهانی حفاظت از لایه اوزون تعیین کردند.

به گزارش مفدا، لایهٔ اُوزون یا اُزون‌سپهر لایه‌ای به ضخامت ۳۰۰ دابسون (۳ میلی‌متر) در لایهٔ استراتوسفر جو زمین است با غلظت بالایی از مولکول ازون (O۳)، که در سال ۱۹۱۳ توسط دو فیزیک‌دان فرانسوی به نام‌های شارل فابری و هانری بویسون کشف شد. لایهٔ اُوزون با جذب ۹۹٫۹–۹۵ درصد پرتو فرابنفش خورشید، موجب ادامهٔ زندگی بر روی کره زمین می‌شود. این لایه پرتوهای پرانرژی فرابنفش را جذب کرده و آن‌ها را به شکل پرتوهای فروسرخ در می‌آورند و به سطح زمین می‌فرستند.

چرخه ازون-اکسیژن بیان می‌کند که پرتوهای فرابنفش به مولکول اکسیژن برخورد کرده و پیوند میان مولکول‌های اکسیژن را می‌شکند. اتم‌های حاصل با مولکول اکسیژن دیگری واکنش داده و مولکول اوزون را تشکیل می‌دهند. سطح اوزون با تغییر فصل‌ها، وزش باد و تغییرات خورشید نیز تغییر می‌یابد.

تخریب لایه اوزون

در واقع تشعشعات ماوراء بنفش، هم در ایجاد لایه اوزون استراتوسفری و هم در ترکیب آن نقش دارد. اوزون ترکیب ناپایداری است که می تواند مولکول اکسیژن اضافی خود را به سرعت با کلر، برم یا ازت ترکیب کند. منشا این ترکیبات از زمین و بیشتر از فعالیت های انسانی است. این ترکیبات به نام کلروفلوئوروکربنها (سی‌اف‌سی‌ها) در ایالات متحده آمریکا اختراع‌شد و در صنعت و خانه مورد استفاده قرار گرفت.

این ترکیبات به استراتوسفر راه یافتند و عناصر کلر و برم موجود در آن‌ها طی واکنش‌های شیمیایی موجب تخریب تدریجی لایهٔ اُزوون شدند. ترکیبات ‍CFC s یا همان گازهای مبرد مورد استفاده در یخچال ها یا اسپری های مختلف است. این ترکیبات اکنون ممنوعیت گسترده‌ای پیدا کرده، اما بیشتر در یخچال‌ها، حلال‌های پاک کننده، دستگاه‌های تهویه مطبوع و... مورد استفاده قرار می‌گرفتند.  فرضیه تخریب لایه اوزون برای نخستین بار در سال ۱۹۷۴ مطرح شد. ممنوعیت استفاده از ترکیبات تخریب کننده لایه اوزون نیز از اواخر همین دهه آغاز شد و تاکنون گام‌های مثبتی برداشته که البته کافی نیست.

ضرورت حفاظت از لایه اوزون

اگر لایه اوزون از بین برود، زندگی از کره زمین رخت بر خواهد بست. با از بین رفتن لایه حیاتی اوزون، نسل بشری، پوشش گیاهی و حیات جانوری در مدت کوتاهی به صورت اسفباری منقرض خواهد شد. در حال حاضر که این لایه آسیب دیده است، تشعشعات ماورای بنفش که به زمین می‌رسد شدت یافته و این مسأله باعث ایجاد سرطان‌های پوست، تضعیف مکانیزم دفاعی و ایمنی بدن انسان و همچنین ایجاد آب مروارید گردیده است. علاوه بر آن به علت آسیب دیدن لایه اوزون کل نظام زیست محیطی (اکوسیستم) در سراسر پهنه گیتی دچار ناهماهنگی و عدم توازن جدی و فزاینده شده است.

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.