دوشنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۶ - ۱۲:۳۵

۱۳ اردیبهشت روز جهانی مطبوعات گرامی باد

۱۳ اردیبهشت روز جهانی مطبوعات گرامی باد

تقویم روز

پیام روز جهانی مطبوعات، تبریک به همه ‏ی کسانی است که به حرفه روزنامه نگاری عشق می‏ورزند، سری پر شور و دلی پر درد دارند. آنان که با دانش و آگاهی و توانایی در کار، اطلاع ‏رسانی درستِ این حرفه را ممکن می‌‏سازند.

یام روز جهانی مطبوعات، تبریک به همه ‏ی کسانی است که به حرفه روزنامه نگاری عشق می‏ورزند، سری پر شور و دلی پر درد دارند. آنان که با دانش و آگاهی و توانایی در کار، اطلاع ‏رسانی درستِ این حرفه را ممکن می‌‏سازند.

به گزارش مفدا، به پیشنهاد یونسکو و تصویب مجمع عمومی سازمان ملل در نوامبر ۱۹۹۱ میلادی روز سوم ماه مه هر سال به عنوان روز جهانی مطبوعات شناخته شده است . امروزه، مطبوعات در زمینه مسائل تحلیلی ، سرعت در اطلاع رسانی ، حرکت و پیش بینی برخی از وقایع و رویدادها و ارائه آگاهی‌های لازم به جامعه، برای بالابردن حساسیت مردم نسبت به واقعیات اجتماعی، نقش بسزایی دارند .

تعریف مطبوعات

مطالب و نوشته‌هایی که چاپ و انتشار می‌یابد و برای مطالعه در دسترس عموم مردم قرار می‌گیرد، اعم از کتاب، مجله، ماهنامه، فصلنامه، روزنامه و .....  را مطبوعات می‌نامند. اما در عرف عام، مطبوعات بیشتر به روزنامه‌ها و مجله‌هایی اطلاق می‌شود که اخبار روز و جدید در آن به چاپ رسیده باشد .

از سنگ نبشته‌ها و جنگ نامه‌های سلاطین هخامنشی، ساسانی و سلسله‌های پادشاهان قدیم که پیروزی‌ها و وقایع مهم را بر آنها حک می‌کردند که بگذریم، در آغاز سده پنجم هجری و به روزگار سلطان محمود غزنوی در غزنین، روزنامه‌ای به نام روزنامه «ایام» و یا برخی از جراید به همین نام در عراق و شام و به روزگار نظامی گنجوی و پیش از او در شهر گنجه و جاهای دیگر جریده ادبی وجود داشته است.

همچنین در زمان سزار، روزنامه‌ای به نام «اکتادیورنای» به طور خطی دست نوشته و در فرانسه اخبار ادبی «نوول لیترر» شامل افسانه‌ها و قطعه‌های نظم و نثر و قصائد ستایش‌گران هیات حاکمه روز در دسترس عموم نهاده می‌شد. این روزنامه‌ها در واقع کارنامه شهریار عصر را در برداشت تا مردم آنها را بخوانند و کارهای انجام یافته را بدانند .

ترکان عثمانی کلمه «وقایع» را که جمع «واقعه» به معنی رویداد می‌باشد به جای روزنامه به کار بردند، چنانچه قدیمی ترین روزنامه‌ای که در سال ۱۸۰۳ در اسلامبول تأسیس شد،

«تقویم وقایع» نام داشت. در هندوستان «کاغذ اخبار»‌ مانند: «مرآت الاخبار، شمس الاخبار، سید الاخبار» و نظایر آنها را به کار بردند. عربها آن را ورقه خبریه، اوراق حوادث و رساله خبریه نامیدند. در مصر و لبنان کلمه جریده، مجله و صحیفه را مانند «الصحافه» به کار گرفتند .

در ایران، در آغاز، کلمه«اخبار» و «کاغذ اخبار»‌ به کار رفت و اولین تصویر در نشریه میرزا صالح که نخستین نمونه محسوب می‌شد به تقلید از هندیان به کار رفت، اما در موقع تاسیس روزنامه رسمی دولتی، در زمان وزارت امیرکبیر کلمه«وقایع» را مانند نام «دارالفنون» از عثمانیها گرفتند و با اضافه کردن کلمه اتفاقیه آن را« وقایع اتفاقیه » نامیدند. به تدریج کلمه روزنامه که در معانی مشابه دیگری معمول بود در برابر ژورنال فرانسه متداول شد و دارای مفهوم تازه ای گردید .

تاریخچه روزنامه نگاری در ایران

روزنامه نگاری در ایران به صورت امروزی از زمان ناصرالدین شاه آغاز، و روزنامه هفتگی وقایع اتفاقیه که در سال سوم سلطنت وی یعنی به سال ۱۱۹۰ هـ . ق زیر نظر میرزا تقی خان امیر نظام منتشر شد نخستین روزنامه ایران بود .

در سال ۱۲۷۷ هـ . ق،روزنامه دولت علیه ایران که نشریه ای مصور بود زیر نظر صنیع الدین انتشار یافت . بعدها این روزنامه به نام « روزنامه دولتی» خوانده شد .

انتشار این روزنامه تا سال ۱۳۲۴ هـ . ق تحت عنوان « ایران » ادامه داشت و بعد از مدتی وقفه ، دگر بار به سال ۱۳۲۹ هـ .ق به نام « روزنامه رسمی دولت » انتشار یافت . در سال ۱۲۸۳ هـ . ق روزنامه دیگری به نام « روزنامه ملتی » در تهران پخش شد و مقصود این بود که روزنامه مزبور از روزنامه ی دولتی کاملاً متمایز باشد .

نخستین شماره آن در یازدهم محرم ۱۲۸۳ و آخرین شماره آن در بیستم جمادی الاخر ۱۲۸۷ ، انتشار یافته است .

در زمان مظفرالدین شاه ، روزنامه « معارف » که وابسته به انجمن معارف بود انتشار یافت و ریاست عالیه این انجمن را شاه به عهده داشت .

بعد از استقرار مشروطیت، چهار روزنامه مجلس، ندای وطن، حبل المتین و صبح صادق منتشر شد .

روزنامه‌ها و مجله‌هایی که در دوران مشروطیت به سبک فکاهی منتشر شدند نقش مهمی را در توسعه مطبوعات ایفا کردند . مهمترین این نشریه ها بدین قرارند: کشکول، تنبیه، حشرات الارض، بهلول، شیدا، شیخ چغندر و... والبته نشریه صوراسرافیل که از نظر مطالب فکاهی مقام اول را داشت. نویسنده متون چرند و پرند صور اسرافیل علامه میرزا علی اکبر خان قزوینی معروف به دهخدا بود .

در دوره مشروطیت، بیداری افکار عمومی به سرعت و شدت اوج گرفت و روزنامه‌ها نفوذ عظیمی در تجدید حیات اندیشه های مردم داشتند. روزنامه‌های مجلس، صوراسرافیل، ایران نو، شرافت، ثریا و پرورش که به قلم میرزا علی محمد خان شیبانی کاشانی نگاشته می‌شد نفوذ زیادی در افکار عمومی داشتند .

از روزنامه های ادبی : تربیت ، ادب و بهار از نشریه های تراز اول محسوب می شدند ، و در این میان فقط سه نشریه اقیانوس، آی ملا عمو و فکر، مدافع استبداد بودند .

پر تیراژترین ( ۰۰۰/ ۱۰ نسخه ) روزنامه های ایران در دوران مشروطیت روزنامه مجلس بود که مذاکره های مجلس را منتشر می ساخت .

در دوره دوم مشروطیت قطع روزنامه های روزانه بزرگتر شد ، اما تیراژ آنها کاهش یافت. تعداد روزنامه های ایران در سال ۱۳۲۵ هـ . ق ۸۴ بود و در سال ۱۳۲۸ هـ . ق این رقم به ۳۶ و در سال بعد به ۳۳ مورد تقلیل پیدا کرد .

روزنامه های مهم دوره احمد شاه عبارت بودند از: ایران نو، شرق، برق، رعد، استقلال ایران، مجلس، کوکب ایران، ستاره ایران، نوبهار ایران، کاوه، شفق، تجدد، آزادستان. روزنامه هایی که توسط زنان منتشر می‌شد، عبارت بودند از : دانش، شکوفه، زبان زنان و نامه بانوان .

روزنامه ها و روزنامه نگاران و وضع مطبوعات در عصر پهلوی

در جنگ جهانی اول که دولت عثمانی، به اتحاد مثلث پیوست، روس و انگلیس از شمال و جنوب در صدد تجاوز و تعرض به ایران بودند و کشتار دسته جمعی و ویرانی و تجاوز به حقوق ملت را که پیش از آغاز جنگ جهانی در تبریز، رشت و مشهد آغاز شده بود به بهانه مقتضیات جنگ، تجدید و تشدید کردند. روزنامه ها که بعد از افتتاح مجلس سوم ، آزادی از دست داده در کودتای ۱۲۹۹ را دوباره به دست آورده بودند، در مورد اینکه کشور هدف تعرض سربازان بیگانه و در معرض دخالت نامحدود روس و انگلیس قرار گرفته بود، در تحریک عناصر ملی و تشویق طرفداران حزبی خود از سیاست تغییر پایتخت و مقاومت در مقابل تهاجمات خارجی بسیار مؤثر بودند .

روزنامه های حبل المتین، یادگار انقلاب، خیرالکلام و نسیم شمال در میان ترس و وحشت و اضطراب موجود ، در رشت منتشر می شدند ، با اینکه پس از مدتی کوتاه ، قیام جنگلی ها و انتشار روزنامه جنگل تا حدی توانست به این وحشت پایان بخشد؛ اما باید یادآور شد که اغلب روزنامه های ایران در دوران چهار ساله ی جنگ بین المللی متأثر از سیاست خارجی دول صاحب نفوذ در ایران یعنی آلمان ، روس و انگلیس بودند . روزنامه ی کاوه در همین زمان به مدیریت سید حسن تقی زاده در برلن منتشر می شد . روزنامه های دیگری که انتشار آنها از قبل تا این عصر ادامه داشت عبارت بودند از : بهلول ، ادب ، بهار ، مجله های آفتاب ،علمی ، پارسو فردوسی .

بعضی از این مطبوعات تا عصر محمدرضا پهلوی ادامه داشت که معروفترین آنها : کیهان ، اطلاعات ، رستاخیز ، ایران نوین ، صبح امید ، و مجله های فردوسی، سیاه و سفید، امید ایران، توفیق (مجله فکاه ) کیهان هفتگ ، جوانا ، اطلاعات هفتگی و زن روز بودند که با سقوط رژیم پهلوی و پیروزی انقلاب اسلامی بجز روزنامه‌های کیهان و اطلاعات بقیه از صحنه حذف شدند .

قانون اساسی و مطبوعات

می‌توان دررابطه با مطبوعات ، به اصول زیر از قانون اساسی اشاره کرد:

اصل سوم: « بالابردن سطح آگاهی‌های عمومی در همه زمینه ها با استفاده صحیح از مطبوعات و رسانه های گروهی و وسایل دیگر از وظایف دولت است « .

اصل بیست و چهارم: « نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزادند مگر آنکه مخل به مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشد. تفصیل آن را قانون معین می کند «.

اصل بیست و پنجم: «بازرسی و نرساندن نامه ها، ضبط و فاش کردن مکالمات تلفنی، افشای مخابرات تلگرافی و تلکس، سانسور ، عدم مخابره و نرساندن آنها، استراق سمع و هر گونه تجسس ممنوع است مگر به حکم قانون «.

اصل یکصد و شصت و هشتم : «رسیدگی به جرائم سیاسی و مطبوعاتی علنی است و با حضور هیأت منصفه در محاکم دا

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.