یکشنبه ۱۲ شهریور ۱۳۹۶ - ۱۱:۰۳

به مناسبت12 شهریور سالگرد وفات دکتر حسابی

وارستگان

پروفسور سیدمحمود حسابی پدر فیزیک ایران و چهره ماندگار تفرش در سال 1281 (ه - ش) از پدر و مادری تفرشی در تهران متولد شد.

سید محمود چهار سال از دوران کودکی اش را در تهران سپری کرده بود که به همراه پدر، مادر، برادر عازم شامات شد.

در هفت سالگی تحصیلات ابتدایی خود را در بیروت، با تنگدستی و دور از وطن، در مدرسه کشیشهای فرانسوی آغاز کرد و همزمان، توسط مادر فداکار، متدین و فاضله خود (گوهرشاد حسابی) تحت آموزش تعلیمات مذهبی و ادبیات فارسی قرار گرفت.

وی علاوه بر تسلط بر چهار زبان زنده دنیا، در موسیقی و نواختن ویولون و پیانو تبحر داشت و در چند رشته ورزشی کسب موفقیت کرد و در شنا دارای دیپلم نجات غریق شد.

شروع تحصیلات متوسطه وی مصادف با آغاز جنگ جهانی اول و تعطیلی مدارس فرانسوی زبان بیروت بود.

از این رو، پس از دو سال درس خواندن در منزل برای ادامه تحصیل به کالج آمریکایی بیروت رفت و در 17 سالگی لیسانس ادبیات، در 19 سالگی لیسانس بیولوژی و پس از آن مدرک مهندسی راه و ساختمان را اخذ کرد.

حسابی جوان، درآن زمان با نقشه کشی و راهسازی، به امرار معاش خانواده کمک می کرد، استاد همچنین در رشته های پزشکی، ریاضیات و ستاره شناسی به تحصیلات آکادمیک پرداخت.

شرکت راهسازی فرانسوی که استاد درآن مشغول به کار بود، به پاس قدردانی از زحماتش وی را برای ادامه تحصیل به کشور فرانسه اعزام کرد و بدین ترتیب در سال 1924 میلادی به مدرسه عالی برق پاریس وارد و در سال 1925 میلادی فارغ التحصیل شد.

همزمان با تحصیل در رشته معدن، در راه آهن برقی فرانسه مشغول به کار شد و پس از پایان تحصیل در این رشته، کار خود را در معادن آهن شمال فرانسه و معادن زغال سنگ ایالت "سار" آغاز کرد.

سپس به دلیل داشتن روحیه علمی، به تحصیل و تحقیق در دانشگاه سوربن در رشته فیزیک پرداخت و در سال 1927 میلادی در سن 25 سالگی دانشنامه دکترای فیزیک خود را با ارائه رساله ای تحت عنوان "حساسیت سلولهای فتوالکتریک" با درجه عالی دریافت کرد.

پایه گذاری علوم نوین و تاسیس دارالمعلمین و دانشسرای عالی، دانشکده های فنی و علوم دانشگاه تهران، نگارش ده ها کتاب و جزوه و راه اندازی و پایه گذاری فیزیک و مهندسی نوین، ایشان را به نام پدر علم فیزیک و مهندسی نوین ایران در کشور معروف کرد.

دکتر محمود حسابی در طول عمر پربار خود، مصدر مشاغل و خدمات علمی و فرهنگی متعددی بود که در این نوشتار به چند نمونه از آنها اشاره می شود.

تاسیس مدرسه مهندسی وزارت راه و تدریس در آنجا، نقشه برداری و رسم اولین نقشه مدرن راه ساحلی سراسری میان بنادر خلیج فارس، تاسیس دارالمعلمین عالی و تدریس در آنجا، ساخت اولین رادیو در کشور، تاسیس دانشسرای عالی و تدریس در آنجا، ایجاد اولین ایستگاه هواشناسی در ایران، نصب و راه اندازی اولین دستگاه رادیولوژی در ایران، تعیین ساعت ایران، تاسیس بیمارستان خصوصی (گوهرشاد) به نام مادرش، تدوین قانون و پیشنهاد تاسیس دانشگاه تهران و تاسیس دانشکده فنی و ریاست آن دانشکده و تدریس در آنجا، تاسیس دانشکده علوم و ریاست آن دانشکده و ... بخشی از این خدمات است.

وی لیسانس ادبیات از دانشگاه آمریکایی بیروت را در ‎ 17سالگی، مهندسی راه و ساختمان را در ‎ 19سالگی، دروس پزشکی از دانشگاه آمریکایی بیروت، دانشنامه ریاضی، نجوم و ستاره شناسی، دانشنامه بیولوژی (زیست شناسی)، مهندسی برق را از دانشکده برق اکول سوپریورد و الکتریسیته پاریس، مدرک مهندسی معدن (پاریس)، دکترای فیزیک از دانشگاه سوربن پاریس را در طول عمر خود کسب کرد.

استاد همچنین در زمینه تحقیق علمی ‎ 23مقاله، رساله و کتاب به چاپ رساند که حاوی موضوعات مختلف به ویژه فیزیک مدرن، واژه های علمی، زبان فارسی و مباحث علمی گوناگون است.

تئوری بی نهایت بودن ذرات این دانشمند ایرانی در میان فیزیکدانان جهان شناخته شده است و نشان "کومان دوردولالژیون دونور" بزرگترین نشان علمی کشور فرانسه به همین مناسبت به وی اعطا شد.

طی سالها تحقیق و مطالعات علمی در دانشگاه های معتبر دنیا با دانشمندان بزرگ جهان نظیر پروفسور انیشتین، شرودینگر، بورن، فرمی و چندین فیزیکدان دیگر و همچنین علمای بزرگ مانند راسل و آندره ژید همکاری و تبادل نظر داشت .

در سال ‎ 1366در کنگره ‎ 60سال فیزیک ایران که به مناسبت بزرگداشت استاد حسابی برگزار شد از خدمات وی به عنوان "پدر فیزیک ایران" قدردانی به عمل آمد.

وی در سال ‎1367 به عنوان مرد علمی سال جهان معرفی شد.

پروفسورمحمود حسابی در 12 شهریور سال ‎ 1371هنگام معالجه بیماری قلبی در بیمارستان دانشگاه ژنو بدرود حیات گفت.

مقبره استاد بنا به وصیت خودش در زادگاه خانوادگی وی در شهر دانشگاهی تفرش قرار دارد.

موزه دکتر حسابی چند ماه پس از فوت دکتر، در اواخرسال ۱۳۷۱و در منزل مسکونی وی راه اندازی شد، خانه ای متعلق به سال ۱۳۱۰، موزه در طبقه سوم و در ضلع غربی منزل دکتر حسابی ایجاد شده و مساحتی حدود ۴۰ مترمربع دارد .

تهران: خیابان تجریش، خیابان مقصود بیک، خیابان دکتر پروفسور حسابی، پلاک هشت موزه دکتر است.

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.