شنبه ۱۱ آذر ۱۳۹۶ - ۱۱:۲۲

حفظ وحدت، ضرورت جهان اسلام

وحدت

ریچارد نیکسون، یکی از روسای جمهور اسبق آمریکا در کتابی با عنوان "فرصت را از دست ندهید" می گوید: جهان اسلام در قرن بیست و یکم یکی از مهم ترین میدان های زورآزمایی سیاست خارجی آمریکاست. در چنین شرایطی که دشمنان اسلام تمام تلاش خویش را برای مبارزه و مقابله با اسلام به کار بسته و آشکارا خصومت خود را اعلام می کنند...

ریچارد نیکسون، یکی از روسای جمهور اسبق آمریکا در کتابی با عنوان "فرصت را از دست ندهید" می گوید: جهان اسلام در قرن بیست و یکم یکی از مهم ترین میدان های زورآزمایی سیاست خارجی آمریکاست. در چنین شرایطی که دشمنان اسلام تمام تلاش خویش را برای مبارزه و مقابله با اسلام به کار بسته و آشکارا خصومت خود را اعلام می کنند، تأکید بر مسائل اختلافی و تفرقه میان صفوف مسلمانان منطقی به نظر نمی رسد. در زمانی که مسلمانان می توانند با توجه به جمعیت بیش از یک میلیارد نفر و منابع و امکاناتی که در اختیار دارند به عنوان یک قدرت تأثیرگذار در صحنه بین المللی مطرح باشند پرداختن به اختلافات و مسائل تفرقه انگیز نتیجه ای جز به هدر رفتن سرمایه ها و استفاده دشمن از این اختلافات، نخواهد داشت. در کلام مقام معظم رهبری: «یک میلیارد مسلمان در دنیا هستند که درباره خدا و پیامبر(ص) و نماز و حج و کعبه و قرآن و بسیاری از احکام دینی با هم یک عقیده دارند یک چند مورد اختلاف هم دارند اینها بیایند همان چند اختلاف را بگیرند با هم بجنگند تا آن کسی که با اصل خدا و پیامبر(ص) و دین و همه چیز مخالف است کار خودش را انجام بدهد آیا این عاقلانه است؟ اگر مسلمین دست در دست هم بگذارند و با هم صمیمی باشند ولو عقایدشان مخالف با یکدیگر باشد اما آلت دست دشمن نشوند دنیای اسلام سربلند خواهد شد».

وحدت میان مسلمانان و اتحاد بین فرق اسلامی امری لازم و ضرروی است هر چند ممکن است اهمیت این امر در شهرهای مرکزی ایران و مناطق شیعه نشین محسوس نباشد اما در مناطق مرزی ایران و نقاطی که شیعیان و اهل تسنن در کنار یکدیگر زندگی می کنند همچنین در صحنه بین المللی و مناسبات کشورهای اسلامی با یکدیگر وحدت و اتحاد بین مسلمین و پرهیز از اختلافات ضرورت و اهمیت این امر به خوبی قابل درک است.

با پیروزی انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی (ره) که در سایه وحدت ملی در سایه اسلام به تحقق پیوست، موجبات وحدت ملل مسلمان بیش از پیش فراهم گردید. در مقابل دشمنان اسلام، از دو طریق در صدد جلوگیری از وحدت رو به رشد ملت های اسلامی برآمدند: 1.  تقویت تعصب نژادی و قومی و طایفه ای یا ملی گرایی؛ 2.  تحریک تعصبات فرقه ای یا شیعه و سنی.

 امام خمینی(ره) در واکنش به این سیاست خصمانه فرمودند:«از ملی گرایی خطرناک تر و غم انگیزتر ایجاد اختلاف بین اهل سنت و جماعت با شیعیان است و القاء تبلیغات فتنه انگیز و دشمن ساز بین برادران اسلامی است. بحمدالله تعالی در انقلاب اسلامی ایران هیچ اختلافی بین دو طایفه وجود ندارد و همه با دوستی و اخوت در کنار هم زندگی می کنند، اهل سنت که در ایران جمعیتش بی شمارند و در اطراف و اکناف کشور زیست می کنند و دارای علما و مشایخ بسیار هستند، با ما برادر و ما با آنها برادر و برابریم، و آنان با نغمه های نفاق افکنانه ای که بعضی جنایت کاران و وابستگان به صهیونیسم و آمریکا ساز نموده اند، مخالف اند. برادران اهل سنت در کشور اسلامی بدانند که عمال وابسته به قدرت های شیطانی بزرگ خیرخواه مسلمین و اسلام نیستند و لازم است مسلمانان از آنان تبری کنند و به تبلیغات نفاق افکنانه آنان گوش فرا ندهند. من دست برادری به تمام مسلمانان متعهد جهان می دهم».

بر این اساس چون روز ولادت پیامبر اکرم (ص) طبق روایات شیعه 17 ربیع الاول و طبق روایات برادران اهل سنت 12 ربیع است، و برگزاری دو جشن چندان خوشایند نیست، در 6 آذر 1360 طی پیامی از طرف قائم مقام رهبری روزهای دوازدهم تا هفدهم ربیع الاول هر سال قمری به عنوان هفته وحدت اعلام شد تا در ایران و سراسر جهان اسلام با تشکیل اجتماع و کنگره اسلامی و جشن، ضمن تحکیم وحدت و برادری اسلامی، به پیشبرد انقلاب جهانی اسلام کمک شود، از آن زمان تا کنون در ایران و سایر کشورهای اسلامی هفته وحدت با شکوه تمام برگزار می شود.

البته در این رابطه توجه به نکاتی حائز اهمیت است. اولا، منظور از وحدت شیعه و سنی کنار گذاشتن مسائل اختلافی و تکیه بر مشترکات و مبنا قرار دادن آنها در تعامل با یکدیگر و در مسائل مربوط به جهان اسلام و صحنه بین المللی است. به گونه ای که مسلمانان فارغ از اختلافات و با پرهیز از تفرقه در مسائل جهان اسلام همسو و هم جهت حرکت کنند. به تعبیر دیگر اختلافات مانع از اخوت اسلامی و وحدت صفوف مسلمین در برابر دشمنان نیست. از این رو، معنای اتحاد شیعه و سنی دست برداشتن و کوتاه آمدن از اصول و اعتقادات خویش نیست بلکه در عین وجود اختلافات زمینه تعامل و جهت گیری یکسان در مسائل کلی و بین المللی در میان آنها وجود دارد. به همین جهت مطابق قانون اساسی «دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است سیاست کلی خود را بر پایه ائتلاف و اتحاد ملل اسلامی قرار دهد و کوشش پیگیر به عمل آورد تا وحدت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جهان اسلام را تحقق بخشد». در کلام مقام معظم رهبری، «معنای اتحاد بین ملت های اسلامی این است که در مسائل مربوط به جهان اسلام همسو حرکت کنند و به یکدیگر کمک کنند و در داخل این ملت ها سرمایه های خودشان را بر علیه یکدیگر به کار نبرند».

 ثانیا، هر نظام و واحد سیاسی یا عقیدتی در دنیا، برای عمل در پهنه ی جهان، باید الگوهایی را مدنظر قرار داده و مبتنی بر تضادها و تنش هایی که در مسیرش قرار می گیرد، نوع مواجهه و البته مقابله با آنها را ترسیم کند. قبل از این کار، شناخت دقیق و همراه با بصیرتِ دوست و دشمن از یک طرف و نوع مواجهه و منازعه دشمن و سلاح های به کار گرفته ی آن از طرف دیگر، باید مد نظر قرار گیرد. از جمله ابزارها و سلاح های دشمن، باقی نگه داشتن اختلافات و جلوگیری از حل دائمی آنهاست. مسئله شیعه و سنی موضوعی است که علاوه بر اینکه دست آویزی برای غرب جهت مقابله با انقلاب اسلامی مطرح شد، عاملی است برای اینکه بتواند مانع قدرت یافتن مسلمانان و احیاناً ایجاد خطر برای خودش شود. رهبر معظم انقلاب در دیداری با میهمانان «کنفرانس وحدت اسلامی» می فرماید: «مراد ما از وحدت یک امر ساده و روشن است و آن عبارت است از همکاری فرق مسلمین با همدیگر و عدم معارضه و مضاده آنها با هم. مقصود ما از اتحاد بین مسلمین این است که یکدیگر را نفی نکنند، دشمن را بر یکدیگر مسلط نکنند و بعضی بر بعضی، به ستم غلبه نکنند».

از عمده موانع وحدت، تعصب و افراط گرایی(چه در شیعه و چه در اهل سنت) است که راه را بر روی وحدت مذاهب بسته و سبب ساز کینه هایی بی مورد شده است. شیخ محمد غزالی در توضیح فتوای شلتوت (درباره ی جواز تقلید از مذهب شیعه در مسائل فقهی مانند مذاهب اربعه) در کتاب "دفاع عن العقیده..." می نویسد: «یکی از مردم عوام نزد من آمد و با حالتی بر افروخته گفت: چگونه شیخ الازهر فتوای خود را صادر کرده و شیعه را یکی از مذاهب اسلامی مانند سایر مذاهب شناخته است؟ به وی گفتم: برادر! من آنان را می شناسم و دیده ام که نماز می گذارند و روزه می گیرند؛ همان طوری که ما نماز می گذاریم و روزه می گیریم! وی با شگفتی گفت: چطور ممکن است؟ به وی گفتم: بلی! آنان مانند ما قرآن را می خوانند، پیامبر را بزرگ می دارند و به حج بیت الله الحرام می روند...! گفت: به من گفته اند که آنان قرآن دیگری دارند و به کعبه می روند تا آن را تحقیر کنند! با نگاهی از سر دلسوزی به وی گفتم: شما معذورید! بعضی از ما شایعاتی درباره ی بعضی دیگر رواج می دهند تا شخصیت او را تخریب و از جایگاه او بکاهد؛ یعنی ما هم درست همان کاری را می کنیم که روسها با آمریکایی ها و آمریکایی ها با روسها انجام می دهند. گویی ما ملت هایی دشمن یکدیگر هستیم نه یک امت واحده» وی سپس می گوید: بر ما – پرچم داران اسلام -  است که اوضاع را تصحیح و توهمات را از بین ببریم.

در حال حاضر، وهابیت تنها گروه به ظاهر اسلامی است که تقریب بین مذاهب و ادیان را حرام و غیرممکن می‌داند. این در حالی است که مقام معظم رهبری هرگونه تعرض به رموز اهل سنت را حرام اعلام کرده و آقای سیستانی می فرماید "اهل سنت نه برادر ما، بلکه جان ما هستند". با توجه به اهمیت این موضوع، پرداختن به برخی اعلام برائت ها و لعن کردن های آشکار یکدیگر واقعا در جهان کنونی که جبهه ی ضد اسلام دشمنی خود را به صورت علنی نشان می دهد و به مقدسات هر دو مذهب شیعه و سنی توهین می کند، ثمره ی قابل قبولی ندارد. نکته ای که نباید مورد غفلت واقع شود این است که ما در جمهوری اسلامی زندگی می کنیم نه در جمهوری شیعی و زمانی که ولی فقیه، فتوا به حرام بودن اهانت به مقدسات اهل سنت می دهد، هیچ بهانه ای باقی نمی ماند که از آن سرپیچی شود. و باید به یاد داشته باشیم که در عصر اطلاعات، کمتر محفلی را می توان پیدا کرد که به طور یقینی اطمینان داشته باشیم، حرفها و سخنانمان به بیرون درز پیدا نمی کند. همچنین با این توجیه که لعن کردن بدون آوردن نام، مشکلی ایجاد نمی کند هم محل اشکال است چرا که یا ما اطمینان یقینی به عدم حضور پیروان مذاهب دیگر نداریم. امام خامنه ای در پاسخ به این استفتاء که " اگر شخصی خلاف وحدت شیعه و تسنن صحبت کند نسبت به حضور در آن مجلس چه تکلیفی داریم؟" می فرماید: " هرگونه گفتار یا کردار و رفتاری که در زمان حاضر سوژه و بهانه به دست دشمن بدهد یا موجب اختلاف و تفرقه بین مسلمین گردد شرعاً حرام اکید است و شرکت در آن مجلس اگر تأیید و ترویج آن باشد جایز نیست."

در شرایط حال حاضر جهانی، و به خصوص بعد از فروپاشی غده سرطانی داعش که با بهره گیری از تفکرات وهابیت به دنبال ایجاد عمیق ترین شکاف ممکن بین مذاهب اسلامی بود، هر کس باید نوع نگاه خود را اصلاح کرده و نسبت به جبهه گیری ها و مواضع اش در مسیر واقعیت ها در عین فراموش نکردن آرمان ها تجدید نظر کند. اتحاد و انسجام و وحدت مسلمانان را اگر از بُعد واقع گرایانه بسنجیم، اهمیت آن با توجه به حرص و ولع کشورهای استکباری در منطقه خاورمیانه و بر هم زدن آرامش آن، کاملا روشن خواهد شد.

واحد پژوهش فرهنگی /اصفهان مفدا

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.