یکشنبه ۱۲ آذر ۱۳۹۶ - ۱۰:۲۶

معرفی کتاب

66

این روزها، کتاب کم نیست.همچنانکه نویسنده کم نیست.دسترسی به نوشته‌های دیگران هم عموماً در حد یک جستجوی گوگل، ساده است، آنچه می‌تواند ارزشمند باشد، آشنایی با کتابها و نویسندگانی است که شناختن آنها می‌تواند دریچه‌ای به یک دنیای تازه باشد. در بخش معرفی کتاب تلاش می‌کنیم به این مسئله توجه داشته باشیم که نویسندگان متعهد به نگرش علمی و کاربردی بوده و آثار آنها، قابل استفاده همه باشد. همچنین سعی شده موضوع کتاب ها همراه با مناسبت های مختلف معرفی شوند با پس با ما همراه باشید...

-معرفی کتاب قهرمان مبارزه با استعمار

کتابشناسی

امیرکبیر، الگوی صدارت برای تمام دوران

میرزا محمد تقی‌خان فراهانی (۱۲۳۰۱۱۸۶) معروف به امیرکبیر، یکی از صدراعظمهای بزرگ و نامدار ایران در دوره ناصرالدین‌شاه قاجار بوده است. اصلاحات امیرکبیر اندکی پس از رسیدن وی به صدارت آغاز گشت و تا پایان صدارت کوتاه او ادامه یافت. مدت صدارت امیر کبیر ۳۹ ماه (سه سال و سه ماه) بود. وی مؤسس دارُالفُنون بود که برای آموزش دانش و فناوری جدید به فرمان او در تهران تأسیس شد. همچنین انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه از جمله اقدامات وی به‌شمار می‌آید. امیرکبیر پس از این که با توطئه اطرافیان شاه از مقام خود برکنار و به کاشان تبعید شد، در حمام فین به دستور ناصرالدین‌شاه به قتل رسید. پیکر وی در شهر کربلا به خاک سپرده شده‌ است. “بی نینگ” انگلیسی که همراه وزیر مختار انگلیس، امیر را ملاقات کرده وی را فردی درشت و تنومند و هوشمند توصیف کرده است. بی نینگ می‌نویسد امیر در جوانی اهل کشتی بوده و اندام قوی و درشت وی هم موید همین مطلب است. از پهلوانی امیر اطلاعی در دست نیست اما ورزش زورخانه در زمان وی رایج‌ترین ورزش بود. لباس امیر جبه بود و به منشیانش نیر دستور داده بود جبه به تن کنند. امیر کلاه بلندی بر سر می‌گذاشت و موهای وی بلند و از نوع به اصطلاح پاشنه نخواب بود. همه وی را فردی مورد اطمینان و غیر قابل فساد می‌دانستند.

کتاب‌های بسیاری در داخل و خارج از کشور منتشر شده که محور بسیاری از این آثار امیرکبیر است. این آثار سالها پس از درگذشت میرزاتقی خان فراهانی همچنان نام این مرد بزرگ را نزد مردم ایران زنده نگه داشته‌ است. در ادامه به معرفی برخی از مهم‌ترین آثار مکتوب با موضوع امیرکبیر اشاره می شود که از سال قتل وی تا کنون منتشر شده‌اند.

امیرکبیر و ایران

این کتاب به قلم فریدون آدمیت، نخستین بار با عنوان «امیرکبیر و ایران یا ورقی از تاریخ سیاسی ایران» از سوی بنگاه آذر سال ۱۳۲۳ منتشر شد. «امیرکبیر و ایران» بارها تجدیدچاپ شد و انتشارات خوارزمی نهمین و آخرین چاپ آن را منتشر کرده است. محور اصلی این اثر، تحلیل شخصیت امیرکبیر در سیر تحول تاریخ است. در این کتاب همچنین به جریان‌های تاریخی و عوامل سازنده آنها در دوران صدارت میرزاتقی خان اشاره شده است. رابطه امیرکبیر با دربار و مردم ایران و تاثیرات وی بر امور داخلی و خارجی بخش‌های مهم این کتابند.

میرزا تقی خان امیرکبیر

این کتاب نوشته ایرج افشار نخستین بار سال ۱۳۴۰ منتشر شد و چاپ‌های بعدی آن به کوشش انتشارات دانشگاه تهران به بازار کتاب رفت. این اثر، بازنویسی کتابی است که عباس اقبال آشتیانی تألیف آن را آغاز کرد اما مرگ اجازه به پایان رساندن آنرا نداد. ویژگی این کتاب استناد بر مدارک و متون مستند تاریخی است و می‌تواند منبع دقیق و معتبر برای پژوهشگران، نویسندگان و دانشجویان رشته تاریخ در مقاطع مختلف تحصیلی باشد.

زندگانی میرزا تقی خان امیرکبیر

چاپ نخست کتاب «زندگانی میرزاتقی خان امیرکبیر» به قلم حسین مکی و با مقدمه هاشمی حائری سال ۱۳۲۳ در تهران منتشر شد. چاپ سوم با مطالب و اسناد و مدارک اضافی سال ۱۳۳۷ در قطع وزیری منتشر شد. این کتاب با تجدید نظر و اضافات در سال‌های گذشته توسط انتشارات ایران به چاپ رسیده است. این کتاب‌ تلاشی است برای روشن کردن زوایای ناشناخته عملکرد امیرکبیر در یکی از برجسته ترین جریان های تاریخ عصر جدید ایران. نویسنده کوشیده است تحلیلی نو و علمی از این جریان ارائه کند و چهره میرزا تقی‌خان امیرکبیر، قهرمان آنرا دقیقاً و آنچنان که در زندگی واقعی بوده، ترسیم کند.

اسناد و نامه‌های امیرکبیر

این دو اثر به قلم سید علی آل داوود نوشته شده‌اند و به کوشش نشر تاریخ ایران روانه بازار کتاب شده‌اند. این آثار مجموعه‌ای از نامه‌های روزانه امیرکبیر به ناصرالدین شاه و دیگر شخصیت‌های حکومت ایران است که با مطالعه آنها، می‌توان از حوادثمهم آن دوران آگاه شد. بیشتر این نامه‌ها به خط امیرکبیر است و معدودی به خط میرزا سعیدخان موتمن‌الملک و میرزا محمدحسین ملک‌الکتاب فراهانی که منشیان امیر به حساب می‌آمدند، نوشته شده است.

سیاست خارجی امیرکبیر

این اثر نوشته علیرضا کاوه‌چیلی همراه با پیشگفتاری از عبدالرضا هوشنگ مهدوی منتشر شده است. در این اثر، نویسنده به توضیح مفهوم سیاست خارجی امیرکبیر و سپس شخصیت امیرکبیر را توصیف کرده است. محور این کتاب، موضع‌گیری امیرکبیر در برابر سیاست‌های کشورهای روسیه و انگلستان در ایران، رابطه ایران و عثمانی در زمان ناصرالدین شاه و نقش امیرکبیر در این روابط و مناسبات ایران با دیگر کشورهای جهان در این دوره از عهد قاجاریه است.

غروب در پگاه: امیرکبیر قربانی استبداد و استعمار

کتابی است به قلم بهرام افراسیابی با پیشگفتاری از فریدون مشیری است. این اثر به مناسبت یکصد و پنجاهمین سالگرد شهادت امیرکبیر به همت دفتر ادب و هنر گنجینه فرهنگ به چاپ رسیده است. این کتاب همچنین دربرگیرنده تصاویر متعددی از امیرکبیر است که فرهاد معمار آنها را جمع آوری کرده است.

فراز و فرود اصلاحات در عصر امیرکبیر

این اثر نیز حاصل پژوهشی است که به قلم محمدامیر شیخ نوری انجام شده و به صورت کتاب از سوی سازمان انتشارات پژوهشکده فرهنگ و اندیشه اسلامی، به چاپ رسیده است. در این کتاب از امیرکبیر به عنوان یکی از پیشگامان اصلاحات در تاریخ ایران یاد شده و چگونگی انجام اصلاحات میرزا تقی‌خان در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی و فرهنگی در آن دوران اشاره کرده است.

چهره امیرکبیر: کاوشی در تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران در دوره امیرکبیر

کتاب حاضر به قلم ناصر نجمی از سوی انتشارات علم به چاپ رسیده است. نویسنده در این کتاب علاوه بر شناساندن شخصیت امیرکبیر، به اتفاقاتی که زمان وی به وقوع پیوسته است می‌پردازد. این کتاب، اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران را در روزگار امیرکبیر بررسی می‌کند. «چهره امیرکبیر: کاوشی در تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران در دوره امیرکبیر» با محور نقش سیاسی و جایگاه اجتماعی امیرکبیر منتشر شده است.

زندگی امیرکبیر، میرزا تقی خان فراهانی

این اثر به قلم قاسم مفرده فراهانی به چاپ رسیده و در آن نویسنده برای شناساندن شخصیت امیرکبیر و بیان اخلاقیات او از خاطرات مردم اهل فراهان و همچنین استفاده از گفته پدران(پیران آن دوره) استفاده کرده است. این کتاب به نوعی مستندنگاری محسوب می‌شود.

امیرکبیر که بود؟ چه کرد؟ چه شد؟

به قلم محسن احمدی کافشانی از سوی انتشارات مرسل کاشان منتشر شده و به چاپ‌های متعدد رسیده است. این کتاب به زندگینامه، فعالیت‌ها، اصلاحات و نحوه شهادت امیرکبیر نوشته شده است. کتاب در سه بخش تنظیم شده که بخش نخست آن با عنوان «امیرکبیر که بود؟» از تولد تا صدارت را توضیح می‌دهد. بخش دوم آن با عنوان «امیرکبیر چه کرد؟» درباره مسافرت‌های امیرکبیر، اصلاحات اداری، امور اجتماعی و موسسات فرهنگی و اقتصادی و سیاست‌های امیرکبیر و امیران پس از صدارات وی، به رشته تحریر درآمده است. بخش سوم بخش با عنوان «امیرکبیر چه شد؟» سیاست‌های امیرکبیر در امور مملکت و چگونگی شهادت وی را بررسی کرده است.

امیر کبیر

این کتاب نوشته دکتر علی‌اکبر ولایتی است که سال ۱۳۸۹ به کوشش شرکت سهامی کتاب‌های جیبی وابسته به موسسه انتشارات امیرکبیر منتشر شد. فصل‌های «سفر به روسیه»، «سفر به ایروان» و «سفر به عثمانی» به سفرهای امیرکبیر اختصاص دارد. «ایران پیش از صدرات امیر کبیر»، «تاریخ قاجار از آغاز تا میرزا»، «صدرات میرزا تقی خان امیر کبیر»، «شورش علیه صدراعظم»، «سیاست خارجی امیر کبیر»، «اصلاحات امیر کبیر»، «تأسیس دارالفنون»، «خدمات عمومی»، «اعتقادات دینی امیر کبیر» و «فرجام امیر» از جمله دیگر بخش‌های کتاب است.

امیرکبیر و دارالفنون

این کتاب به قلم قدرت‌الله روشنی از سوی انتشارات دانشگاه تهران منتشر شده است. نویسنده در این اثر تاسیس دارالفنون را از بزرگترین و ماندگارترین کارهای امیرکبیر در تاریخ ایران می‌داند. در این اثر درباره زمینه‌های تاسیس مدرسه دارالفنون به تفسیر پرداخته شده و نیاز به کسب تکنولوژی را انگیزه اصلی ایجاد دارالفنون عنوان کرده است. روشنی تاسیس دارلفنون را تقلیدی از مدرسه‌ای به همین نام در عثمانی می‌داند. وی در بخش‌های دیگر این کتاب به اهداف تاسیس دارلفنون، چگونگی ساخت و ساز آن، افتتاح این مدرسه، ‌ تشکیلات اداری دارالفنون، ‌ شیوه و نظام آموزشی این مدرسه، رشته‌های تحصیلی و هیات‌های آموزشی، معلمان داخلی و خارجی این مدرسه و انحطاط دارالفنون پرداخته است.

میرزا تقی‌خان امیرکبیر

این اثر نوشته استاد عباس اقبال آشتیانی یکی از بهترین کتب، پیرامون زندگینامه امیرکبیر، صدرالاعظمِ ناصرالدین شاه و از بزرگترین مردمان تمام تاریخ این مرز و بوم می‌باشد. اقبال در این کتاب نخست به اصل و نسب و ریشه امیرکبیر پرداخته و سپس روزگار جوانی و او را مورد بررسی قرار می‌دهد. سپس به رویدادهای جلوس ناصرالدین شاه بر تخت سلطنت می‌پردازد و آغاز صدارت امیرکبیر را با ذکر جزئیات دقیق شروع به بازگویی کرده و سپس به اقدامات بی‌نظیر امیر همچون تاسیس روزنامه وقایع‌الاتفاقیه و بنیانگذاری دارالفنون بپرداخته و پس از آن وارد مسایل سیاسی عصر قاجار و نقش امیرکبیر در اصلاح وضع سیاسی و اقتصادی مملکت شده و نهایتا با بازگویی فاجعه تلخ قتل امیر، شرح روایی کتاب را به پایان می‌رساند. پس از آن کتاب وارد بخش دوم شده و استاد آشتیانی به تفصیل، اقداماتی چون چاپ روزنامه و دانشگاه توسط امیر را با موشکافی استادانه نقد و بررسی می‌کند.

امیرکبیر یا قهرمان مبارزه با استعمار

این اثر تالیف آیت‌الله علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی است که  بارها بازچاپ شده است. این کتاب تجدید چاپ یکی از قدیمی‌ترین آثار آیت‌الله هاشمی است که برای نخستین‌بار در سال 1346 از سوی انتشارات امیرکبیر و در زیر فشار شدید ساواک منتشر شده بود. بعد از گذشت 50 سال کتاب از سوی همان ناشر قدیمی تجدید چاپ شد. در این کتاب هاشمی به شرحی از تلاش‌های امیرکبیر ضمن توصیف شخصیت استعمارستیزش پرداخته است. همچنین در این پژوهش به منابع‌ اولیه در دوره قاجار توجه ویژه‌ای کرده و نوع نگاه تحسین‌آمیز سفرای خارجی را به صدراعظم مقتول ناصرالدین شاه از قلم نینداخته است.

پژوهش فرهنگی/اصفهان مفدا

 

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.