یکشنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۶ - ۱۱:۰۹

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی کاشان عنوان کرد:

لزوم کاهش بروکراسی اداری در حوزه پژوهش/ دانشجویان به دنبال ارتقاء توانمندی خود باشند

دکتر عاصمی

دکتر عاصمی، از پژوهشگران برجسته فرهنگستان علوم پزشکی ضمن توضیح اینکه چگونه همکاری با شبکه‌ای از پژوهشگران داخلی و خارجی به پیشبرد اهداف پژوهشی‌اش یاری رسانده است، بر لزوم کاهش بروکراسی اداری پیش‌روی دانشجویان در حوزه پژوهش تاکید دارد.

تصور دنیای بدون پژوهش و یافته‌های جدید، سخت و تقریبال محال است؛ تاریخ علم با ترسیم تصویری واضح به ما نشان می‌دهد که چگونه محققان و پژوهشگران یکی پس از دیگری مرزهای دانش را درنوردیده، قلمروی پیش‌رویمان را بزرگ‌تر و جهان‌بینی‌مان را کامل‌تر کرده‌اند.

آنچه در ادامه از نظر می‌گذرانید متن کامل گفت‌وگویی است که در هفته پژوهش با دکتر ذات‌الله عاصمی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی کاشان و از پژوهشگران برگزیده فرهنگستان علوم پزشکی در سال ۱۳۹۵انجام داده‌ایم؛ پژوهشگری خوش‌برخورد، پرانرژی و خندان.

مفدا: لطفا کمی از خودتان و زندگی شخصیتان بگویید!

ذات‌الله عاصمی هستم؛ عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی کاشان؛ در روستای آهنگرکلای بابل متولد شدم؛ فرزند هفتم و آخر خانواده هستم؛ برادرانم همگی تحصیلات عالیه دارند؛ سه نفرشان پزشک و داروساز هستند و دو نفرشان نیز دانش‌آموخته ریاضی و شیمی.

مقطع متوسطه را در دبیرستان امام خمینی بابل گذراندم؛ سال ۷۳ در رشته تغذیه دانشگاه علوم‌پزشکی اهواز و سال ۱۳۸۰ در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه علوم پزشکی اهواز پذیرفته شدم؛ ورودی سال ۸۷ دوره دکترای دانشگاه علوم پزشکی تهران هستم و سال ۹۰ از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شدم؛ دکترا را ۶ ترمه و با انجام سه مقاله ISI  تمام کردم.

سال ۱۳۷۸ ازدواج کردم؛ ثمره ازدواجم دو فرزند است؛ یک پسر ۱۶ ساله به نام رضا و یک دختر ۱۱ ساله به نام آوا؛ همسرم نیز دانش‌آموخته مترجمی زبان انگلیسی است و در حوزه ترجمه کتاب و مقاله فعالیت می کند.

مفدا: از کارنامه علمی‌تان بگویید؛ بیشتر در چه حوزه‌هایی پژوهش می‌کنید؟

«اثر ماست پروبیوتیک بر روی فاکتورهای التهابی و استرس اکسیداتیو زنان باردار» عنوان پایان نامه‌ام دوره دکترای من بود؛ موضوع پایان‌نامه‌ام در هنگام تصویب، اولین پروژه با این موضوع در دنیا به شمار می‌رفت؛ به همین دلیل استقبال خوبی از آن شد و سه مقاله از آن استخراج شد که نتایج دو مقاله بدون ریوایز(بدون ایراد و نیاز به اصلاح) در مجلات معتبر پذیرفته و منتشر شد.

تاکنون نتایج ۱۵۰ پژوهش‌ام در قالب مقالات علمی در نشریات معتبر جهان چاپ شده است؛ ضمن آنکه ۳۶ مقاله نیز در دست داوری دارم؛ اصلی‌ترین زمینه پژوهشی‌ام، حوزه«کارآزمایی بالینی» است؛ «بارداری» و به ویژه«دیابت بارداری» نیز یکی از زمینه‌هایی است که مطالعات و تحقیقات زیادی در آن انجام داده‌ام؛ حدود ۳۵ مقاله در حیطه بارداری چاپ کرده‌ام؛ در خصوص«سندرم تخمدان پلی‌کیستیک» که مربوط به بانوان است نیز در حدود ۳۵ پژوهش انجام داده‌ام که نتایج آن در قالب مقالات علمی چاپ شده است؛ در خصوص دیابت تیپ ۲، نفروپاتی دیابتی در بیماران همودیالیزی و در بیمارانی که اختلالات عروق کرونر قلب در آن‌ها مهم است و همینطور بیمارانی که بستری و کاندید عمل جراحی هستند و نیز زخم پای دیابتی نیز تحقیقات علمی متعددی انجام داده‌ام.

قوی‌ترین مقاله‌ام مربوط به بیماران همودیالیزی بوده است؛ پژوهشی با عنوان«اثر مکمل‌یاری پروبیوتیک در بیماران مبتلا به همودیالیز دیابت بود که سال ۲۰۱۷ در مجله Clinic international  با ایمپکت فاکتور ۹ به چاپ رسید؛ این مجله یکی از  قوی ترین مجلات دنیا در این حوزه است؛ دو مقاله ام نیز در مجله American Journal of Clinical Nutrition از معتبرترین مجلات تغذیه دنیا چاپ شده است که یکی از آنها با ۶۸ سایتیشن پراستنادترین مقاله‌ام نیز محسوب می‌شود؛ یکی از مقالاتم نیز در مجله Diabetology با ایمپکت فاکتور ۶ و یک دهم چاپ شده است؛ ۲۴ ساعت پس از چاپ این مقاله روزنامه نیویورک تایمز با من مصاحبه‌ای در این خصوص داشت و خلاصه‌ای از این مقاله در این روزنامه به چاپ رسیده است؛ سه مقاله‌ام نیز در مجله Jcm از قوی ترین مجلات علمی در رشته غدد دنیا به چاپ رسیده است؛ یکی از مقالاتم که در این مجله به چاپ رسیده است«اثر سویا در تخمدان پلی کیستیک» است که ۲۴ ساعت پس از چاپ خبرگزاری رویترز در مصاحبه‌ای با من متن مقاله و مصاحبه را چاپ کرد و این خبر به سرعت در بسیاری از خبرگزاری های دنیا منعکس شد.

سال ۱۳۹۵ موفق به کسب رتبه دوم پژوهشگران علوم بالینی فرهنگستان علوم پزشکی شدم و در لیست ۴۴۰ دانشمند برتر کشور که وزارت بهداشت منتشر کرد نیز قرار گرفتم.

مفدا: پژوهش‌هایتان تا چه اندازه فردی است یا با سایر محققان نیز همکاری می‌کنید؟

تاکنون با پژوهشگران معتبری در نقاط مختلف دنیا نیز همکاری کرده‌ام که از جمله آن‌ها می‌توانم از پروفسور رایتر راشل سردبیرمجله علمی Pineal research نام ببرم؛ محققی که دارای اچ‌ایندکس ۱۳۸ است و مقالات او تاکنون در حدود ۷۷ هزار ارجاع داشته است؛ ایشان از بهترین مشاورانم در تحقیقات مربوط به اثرات ملاتونین در بیماری‌های مختلف به خصوص در سندرم تخمدان پلی‌کیستیک در بیماران مبتلا به دیابت تیپ۲ با سابقه کرونر قلبی عروقی و در بیماران پارکینسون و همینطور بیماران مبتلا به ام‌اس به شمار می رود.

آردیون آردیونی، پژوهشگر برجسته سوییسی نیز از دیگر همکاران خارجی‌ام است که در بیماری‌های مربوط به کلیه و به خصوص همودیالیز با وی همکاری داشته‌ام. در مطالات متاآنالیز نیز با محققان دانشگاه آلبرتای کانادا همکاری دارم.

در داخل کشور نیز با تیم بزرگی از محققان دانشگاه‌های علوم پزشکی همکاری می‌کنم و کارهای علمی‌ام را مدیون همکاری آن‌ها می دانم؛ برای مثال در دانشگاه علوم‌پزشکی ایران با ۵ تن از متخصصان همکاری پژوهشی دارم؛ در دانشگاه علوم‌پزشکی اراک با ۴ متخصص این حوزه و در دانشگاه علوم پزشکی کاشان حداقل با ۳۰ تن از محققان رشته‌های مختلف همکاری دارم که دارای تخصص در رشته‌های زنان، رادیولوژی، بیماری‌های عفونی و ... هستند؛ در دانشگاه‌های علوم پزشکی اردبیل و بوشهر نیز همکارانی دارم که به من کمک می‌کنند.

دو تیم نیز برای انجام آزمایش طراحی کرده‌ایم که یکی آزمایش‌های سلولی-مولکولی و دیگری آزمایش‌های مربوط به استرس و فاکتورهای التهابی را به طور سریع و بسیار دقیق انجام می‌دهند؛ بخشی از آزمایش‌ها را نیز خودم بر عهده دارم تا یافته‌های حاصل از این همکاری‌های مستمر در قالب یک مقاله علمی به رشته تحریر در آید.

مفدا: موضوعات پژوهشی را بر چه مبنایی انتخاب می کنید؟

دو مسیر پیش‌رویم است؛ یکی آنکه زمانی که آماده پژوهشی جدید می شوم بسیاری از مقالات مرتبط با آن موضوع را می‌خوانم و از آن‌ها ایده می‌گیرم.

گاهی نیز همکارانم موضوعات گوناگونی پیشنهاد می‌دهند؛ پس از آن، موارد پیشنهادی را جستجو می کنیم تا بدانیم که آن موضوع تا چه اندازه جدید و کاربردی است؛ اگر موضوعی جدید و دارای اهمیت باشد و مشکلی را از بیمار برطرف کند به طور قطع به سراغ آن می‌رویم

مفدا: ملاک شما برای همکاری با پژوهشگران جوان و دانشجویان چیست؟

به جرات می توانم بگویم در میان همکارانی که با من کار پژوهشی انجام می‌دهند هیچکدام به دنبال ارتقاء صرف نیستند؛ کسانی که با من در یک تیم همکاری می کنند عاشق کار تحقیقاتی اند؛ بنابراین اگر کسی بخواهد با من همکاری کند باید به طور دلسوزانه کار تیمی انجام دهد و پژوهش را برای خودش انجام دهد.

در ایران مرسوم است که پژوهشگران را گلچین می‌کنند؛ به من نیز خیلی از پژوهشگران پیشنهاد همکاری می دهند اما آنچه در پژوهش برایم از اهمیت زیادی برخوردار است، شرکت در کار تیمی و همکاری با افرادی است که هدفشان کار تحقیقاتی است؛ نه کسانی که صرفا به دنبال ارتقاء و چاپ مقاله اند.

به جرات می توانم بگویم در میان همکارانی که با من کار پژوهشی انجام می‌دهند هیچکدام به دنبال ارتقاء صرف نیستند؛ کسانی که با من در یک تیم همکاری می کنند عاشق کار تحقیقاتی اند؛ بنابراین اگر کسی بخواهد با من همکاری کند باید به طور دلسوزانه کار تیمی انجام دهد و پژوهش را برای خودش انجام دهد.

این همکاری در مورد دانشجویان با فیلتر سختگیرانه‌تری اعمال می شود؛ روزانه یک یا دو دانشجو برای انجام کار پژوهشی به سراغ من می آیند؛ متاسفانه بیشتر این افراد به دنبال کسب نمره پایان نامه اند و می خواهند فقط پایان نامه را پیش ببرند؛ صرفا می خواهند یک سری داده به ما ارائه کنند تا ما آن را تجزیه و تحلیل کنیم؛ در چنین موارد من هرگز با دانشجویان کار نمی کنم؛ اما حاضر به همکاری با اکثر دانشجویانی هستیم که به دنبال کار کردن و یاد گرفتن باشند؛ برای نمونه دانشجوی رزیدنت زنانی داشتم که در طول چهار سال ۱۳ مقاله isi گرفته است که در نوع خود بی سابقه است؛ یا دانشجوی پزشکی ای دارم که به تازگی هفتمین مقاله isi خود را چاپ می کند؛ نمونه هایی از این دست که به دنبال آموختن و پژوهش کردن و یاد گرفتن هستند را با کمال میل می پذیرم و با آنان همکاری می کنم.

مفدا: مهم‌ترین موانع کار پژوهشی در دانشگاه های علوم پزشکی را چه می‌دانید و برای برطرف شدن آن چه پیشنهادی دارید؟

متاسفانه در حوزه پژوهش همیشه دانشجویان را مقصر می دانیم در حالی که معتقدم مقصر ۵۰ درصد شکل نگرفتن فرآیند پژوهش یا انحراف آن استادان و ساختارهای غلط هستند؛ فیلترهای بسیار سختی را برای دانشجویان گذاشته‌ایم که انگیزه را از دانشجو می‌گیرد؛ مثلا دانشجویی که می‌خواهد پایان نامه بگیرد باید آن را در گروه و سپس در مرکز تحقیقات تصویب کند و بعد به دانشکده و درمرحله بعدی به دانشگاه ببرد؛ دو فیلتر کمیته اخلاق را پشت سر بگذارد و در هر مرحله به سوالاتی پاسخ دهد که هیچ ارتباطی به پایان نامه‌اش ندارد؛ بنابراین دانشجو کاملا انگیزه‌اش را از دست می‌دهد و ممکن است به سمت عددسازی‌ کاذب نیز پیش برود؛ از طرف دیگر برخی از استادان راهنما، کمترین همکاری و راهنمایی را با دانشجو نمی‌کنند و فقط برای اینکه از دانشجو مقاله داشته باشند از او می‌خواهند طرح و پروژه اش را به هر روش ممکن انجام دهد. پروژه‌ای که باید در دو هفته مصوب شود بین شش ماه تا یک سال به طول می‌انجامد و کسانی در این زمینه نظر می دهند که آشنایی چندانی با رشته مذکور ندارند؛ در چند دانشگاهی که کار می کنم این اشکالات را مشاهده می کنم.

دانشجویان اگر در روند پژوهش، مانع و مشکلی دارند با رویکرد تعاملی به سراغ معاونت پژوهشی یا ریاست دانشگاه بروند تا مشکل حل شود؛ همانطور که بسیاری از این مشکلات در دانشگاه ما حل شده است

باید بروکراسی اداری پیش‌روی دانشجویان در حوزه پژوهش را کاهش دهیم؛ می‌شود برخی مراحل را در هم ادغام کرد تا روند تصویب طرح‌های پژوهشی سرعت بیشتری یابد. استادان نیز باید وارد عمل شوند و به دانشجویان راهنمایی بیشتر و موثرتری کنند و مواردی که به پیشرفت دانشجویان می انجامد را به آنان فرا دهند.

به دانشجویان نیز توصیه می کنم اگر در روند پژوهش، مانع و مشکلی دارند با رویکرد تعاملی و از طریق گفت‌وگو به سراغ معاونت پژوهشی یا ریاست دانشگاه بروند تا مشکل حل شود؛ همانطور که بسیاری از این مشکلات در دانشگاه ما حل شده است؛ نکته مهم دیگر این است که که دانشجویان باید این ذهنیت که مقالاتی که به جواب‌ معنادار ختم می شوند، ساده‌تر چاپ می‌شوند را  کنار بگذراند؛ بخشی از مقالات من که در مجلات معتبر جهان چاپ شده، مقالاتی است که جواب نهایی اش منفی بوده و به رابطه معناداری ختم نشده و دلیل آن است که داده‌های به کار رفته در مقاله خالص است؛ کوتاه سخن آنکه دانشجویان به دنبال افزایش توانمندیشان باشند؛ در این صورت است که در کارشان نیز موفق می شوند.

مفدا: در این مسیر تا کجا پیش خواهید رفت؟

در مسیری گام بر می‌دارم که روز به روز سرعتم بیشتر می‌شود؛ زمانی که پژوهشگری به یافته‌ای جدید می‌رسد، مشکلی از بیماران حل می‌شود و در دنیا مورد توجه و مرجع سایر محققان قرار می گیرد، زمان لذت بخشی است.

بخشی از پیشرفت در این مسیر را مدیون خانواده‌ام و به خصوص همسرم هستم که همواره حمایتم کرده‌اند؛ بخشی را نیز مدیون ریاست دانشگاه، معاون پژوهشی و رییس مرکز تحقیقات هستم که در کنار اعضای تیم پژوهشی که با من همکاری می کنند، همواره پشتیبان و حامی من و سایر پژوهشگران بوده‌اند.

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.