چهارشنبه ۲۰ دی ۱۳۹۶ - ۰۸:۴۰

سالروز وفات حضرت موسی مبرقع(ع) فرزند امام جواد(ع) تسلیت باد.

امام موسی مبرقع(ع)

حضرت امام جواد(ع) هشت فرزند داشت که چهار تن از آن‌ها پسر و چهار تن دیگر دختر بوده‌اند؛ دومین فرزند ایشان بعد از حضرت امام علی النقی(ع)، ابو احمد «موسی» نام دارد.

امام زاده عظیم الشأن حضرت موسی مبرقع، فرزند بلافصل امام جواد(ع) و برادر امام هادی(ع) است. مادر این بزرگوار، بانوی پاک و باعفت حضرت سمانه مغربیه(علیها السلام) بوده است. موسی فرزند امام محمدتقی، در سال 214ه‍ .ق در خاندان علم و امامت و معدن فضایل و مکارم متولد شد. او تحت تربیت پدر بزرگوار خویش پرورش یافت و به کمالات علمی و معنوی والایی رسید؛ تا جایی که امام جواد(ع) در وصیت نامه خویش تولیت صدقات و موقوفات را به ایشان واگذار کرد و با این عمل اعتماد خویش به موسی مبرقع و مراتب عدالت و تقوای آن بزرگوار را بر همگان آشکار ساخت. موسی پس از شهادت پدرش، از محضر برادر عظیم الشأن خود امام هادی(ع) بهره جست و آن حضرت را به عبارت (بنفسی أنت؛ جانم به فدایت) خطاب می کرد. موسی مبرقع(ع) در سال 256ه‍ .ق به قم آمد و در ابتدا با مخالفت سران عرب که در قم بودند، مواجه شد. از این رو به کاشان رفت و مورد استقبال گرم حاکم و مردم کاشان قرار گرفت. پس از مدّتی به اصرار مردم و علما به قم برگشتند و بین مردم محبوبیت خاصی پیدا کردند محبوبیت ایشان در میان مردم قم سه وجه داشته. اول: آنکه ایشان معصوم زاده بودند. دوم‌: اینکه آن بزرگوار چشمه ای از علوم کوثر فاطمی بود که تفسیر قرآن و احادیث را به طور مستقیم از امام معصوم به عنوان معدن علم الهی نقل می کرد. سوم: آنکه ایشان همچون حضرت یوسف رخساره زیبا و جذابی داشتند که به هنگام عبورشان مردم دست از کسب و تجارت برداشته، به تماشای ایشان می ایستادند به همین دلیل ایشان نقاب و برقع به چهره مبارک می انداختند و از این جهت به (مبرقع؛ برقع کشیده) معروف گشتند. پس از گذشت مدّتی از اقامت موسی مبرقع در قم، دخترش بریهه و خواهرش زینب، امّ محمد و میمونه، دختران امام جواد(ع) بر ایشان وارد و مایه برکت و رحمت خداوند بر مردم گشتند. این بانوان بزرگوار پس از وفات در کنار حضرت معصومه(علیها السلام) به خاک سپرده شدند. موسی مبرقع(ع) پس از عمری تهجّد و خدمت و تبلیغ علوم اهل بیت(علیهم السلام) در شب چهارشنبه اواخر ربیع الثانی سال 296 در قم وفات یافت و در مکان فعلی (منزل محمّد بن خالد اشعری) از اصحاب امام رضا(ع) مدفون گردید. بعدها یکی از نوادگان ایشان به نام احمد بن محمّد در کنار ایشان دفن شدند. جنب قبر مطهر ایشان چهل تن از اهل بیت و نوادگان موسی مبرقع به مرور زمان دفن شدند که همه آن بزرگواران از مقام علمی و تقوای بالایی برخوردار بودند، از این جهت آنان را (چهل اختران) نامیدند و مرقد مطهرشان هم اکنون به (چهل اختران) معروف گشته است. در همین مجموعه، بقعه امامزاده زید از فرزندان امام سجاد(ع) نیز واقع گردیده است. (1)

1. احمدی، حسین، نورٌ علی نور، ص 15.

مقام موسی بن مبرقع در نظر علما

عرض ارادت به فرزندان ائمه اطهار(علیهم السلام) از وظایف شیعیان، سنتی نیکو است که به دستور پیامبر بزرگوار اسلام(ص) و ائمه اطهار(علیهم السلام) بر ما لازم و آرام بخش جان و روح هر محب اهل بیت(علیهم السلام) می باشد. حرم نورانی که به انوار مقدّس حضرت موسی بن تقی الجواد و چهل اختر تابناک(علیهم السلام) منوّر است. مورد توجّه بیش از پیش مؤمنین و ارادتمندان اهل بیت(علیهم السلام) می باشد که علما و مراجع عظام توجه ویژه ای نسبت به این امامزاده موسی مبرقع و چهل اختران می نمودند از آن جمله مرحوم آیت الله العظمی بهجت(ره) می فرمودند: اگر کسی خدمتی به حضرت موسی بن مبرقع(ع) نماید مورد عنایت اهل بیت(علیهم السلام) و امام جواد(ع) و امام زمان(عج) واقع می شود. و همچنین حضرت آیت الله بهجت(ره) در مورد توسل به این امام زاده چنین می فرمودند: توسلات خیلی نافع است. به این امام زاده ها زیاد سر بزنید. این بزرگواران همچون میوه ها که هرکدام ویتامین خاصّی دارند، هرکدامشان خواصّ و آثاری دارند. در مجموع توصیه به زیارت امامزادگان و توسل به آنان در بیان بزرگان دین آمده است که آیت الله بهجت(ره) می فرمایند: یکی از کرامت های شیعه، قبور و مزارهای امامزادگان است، لذا نباید از زیارت آنها غافل باشیم و خود را اختیارا محروم سازیم.

یکی از اولیای خدا نقل می کند: شبی در عالم رؤیا، حضرت امام رضا(ع) را دیدم که از مردم گلایه می کردند و می فرمودند: (به مردم بگویید چرا به زیارت نواده من، موسی مبرقع، نمی روند. (1)

همچنین علما و بزرگانی مانند آیت الله العظمی بروجردی، آیت الله العظمی مرعشی نجفی و آیت اله کشمیری بر زیارت امامزده موسی مبرقع و 42 امامزاده دیگر در چهل اختران مداومت داشته و بر انجام آن تأکید می نمودند. (2)

1. رمضان نژاد، محمدرضا، یادگار امام جواد(ع)، ص 60.

2. احمدی، حسین، نورٌ علی نور، زیارت نامه حضرت امام زادگان موسی بن مبرقع، احمد بن محمّد اعرج، زید و چهل اختران(ع)، ص 12، ص 54.

هجرت موسی مبرقع به قم

اکثر تاریخ نویسان و محدثان و علمای انساب، اتفاق دارند بر اینکه موسی مبرقع فرزند امام جواد(ع) از کوفه به قم هجرت نموده و در همین شهر رحلت کرده و در محلی که هم اکنون در خیابان آیت الله طالقانی (آذر) به محله چهل اختران معروف است به خاک سپرده شده است. (1) در (تاریخ قم) چنین آمده است: (دیگر از سادات حسینی و رضوی از فرزندان امام رضا(ع)، موسی بن محمّد بن علی بن موسی الرضا(علیهم السلام) صاحب رضائیه است. ابوعلی حسین بن محمّد بن نصر بن سالم می گوید: (اوّل کسی که از سادات رضوی از کوفه به قم آمد (2) ابوجعفر موسی بن محمد بن علی بن موسی بن جعفر(علیهم السلام) بود، وی در سال 256ه‍ .ق از کوفه به قم آمد و در قم مقام کرد...) (3) محدث قمی با استفاده از (تاریخ قم) می گوید: (موسی مبرقع جدّ سادات رضوی است و رشته اولادش تا به حال منقطع نگشته است و نسب بسیاری از سادات، به او منتهی می شود او اوّل کسی است که از سادات رضوی در سال 256ه‍ .ق به قم وارد شده است.) (4) ابن فندق، علی بن زید بیهقی، متوفای 565ه‍ .ق در کتاب (لباب الأنساب) می نویسد: (موسی مبرقع به قم هجرت کرد و در آنجا مدفون می باشد. (5) در (تاریخ قم) آمده است: (موسی مبرقع فرزند امام جود(ع) وقتی وارد قم شد، پیوسته، روی خود را با برقع می پوشاند. رؤسای عرب مقیم قم به او پیغام دادند که باید از مجاورت و همسایگی ما بیرون روی! موسی به کاشان رفت و مورد تجلیل و احترام احمد بن عبدالعزیز واقع شد و هدایای گران قمیتی دریافت کرد. احمد بن عبدالعزیز برای وی هزار مثقال طلا و یک اسب زین کرده به عنوان مقرری سالانه تعیین نمود و به وی تسلیم کرد. (6)

پس از آن ابو الصّدیم حسن بن علی بن آدم اشعری و یکی دیگر از رؤسای عرب، با پیجویی علت بیرون رفت موسی مبرقع از قم، اهالی قم را به خاطر این عمل ناشایست توبیخ کردند و عدّه ای از بزرگان عرب را به کاشان فرستادند و با عذرخواهی، او را به قم بازگرداندند و با احترام و اکرام، از مال خود برای او خانه ای خریدند. چند سهم از قریه (هنبرد) و (اندریقان) و (کاریز) را به او واگذار نموده، مبلغ بیست هزار درهم به او عطا کردند. طبق روایتی دیگر چون اعراب قم به موسی مبرقع پیغام دادند که باید از همسایگی ما بیرون روی، او برقع را از روی خود برداشت و ایشان او را شناختند پس درباره موسی همّت و اعتقادشان محقّق شد و این خانه و سها م و اموال را به او بخشیدند. از این دو روایت به خوبی استفاده می شود که یکی از علل بیرون راندن وی از قم نشناختن او بوده است، به گونه ای که وقتی او را شناختند، وی را بسیار تجلیل و اکرام نمودند. موسی مبرقع با این اموالی که در اختیارش قرار دادند، چند روستا، و چند زمین کشاورزی خریداری کرد و به زندگی خوبی نایل آمد آنگاه خواهرانش زینب ام محمد میمونه و دخترش بریهه به قم آمدند و تا پایان عمر در قم ماندند. (7) یکی از توفیقات جناب موسی مبرقع و خواهر بزرگوارش زینب، در ایام اقامتشان در قم، ساختن گنبد و بارگاه برای کریمه اهل بیت حضرت معصومه(علیها السلام) بوده است. (8)

1. ابن عنبه، عمدة الطالب، ص 182؛ نوری، بدر مشعشع، ص 2 ـ 4.

2. فیض عباسی، گنجینه آثار قم، ج 2، ص 546.

3. حسن بن محمّد، تاریخ قم، ترجمه: حسن بن علی، ص 215.

4. محدث قمی، منتهی الآمال، ج 2، ص 399؛ محدث قمی، سفینة البحار، ج 2، ص 653.

5. بیهقی، علی بن زید، لباب الأنساب، ص 121.

6. ناصرالشریعه، محمدحسین، تاریخ قم، ص 215 و 216.

7. ناصر الشریعه، محمدحسین، تاریخ قم، ص 216.

8. احمدی، حسین، نورٌ علی نور، ص 30.

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.