سه‌شنبه ۱۷ فروردین ۱۴۰۰ - ۱۰:۱۸

به مناسبت روز جهانی بهداشت:

جهانی عادلانه‌تر و سالم­‌تر بسازیم!

مازندران/ روز جهانی سلامت

هر ساله، یک موضوع داغ و بحث ­برانگیز به عنوان موضوع سال بهداشتی جهان انتخاب می­‌شود و جهانیان را به آگاهی­‌رسانی و اقدام در این زمینه تشویق می‌نماید. سال ۲۰۲۱ نیز موضوع خود را از مشکلات روز گرفته است و شعار امسال سازمان بهداشت جهانی "ساختن جهانی عادلانه­‌تر و سالم‌­تر" انتخاب شد.

تاریخ بشر، سراسر همراه با نقاط عطف و تغییر دهنده­ای هستند که به دلیل رویدادهای مرتبط با سلامت او پدید آمدند. انسان­‌های اولیه با مردن هم نوعان خود در اثر حملات حیوانات درنده مواجه شد و با مفهوم مرگ و اتمام زندگی آشنا گشت. کمی بعد متوجه شد که از دست دادن مایع قرمز رنگ از بدن دوستان و آشنایان، موجب پایان حیات آن­‌هاست. دوباره تجربه به انسان آموخت که بعضی گیاهان و جانوران، سمی هستند و خوردن آن‌­ها کشنده است. با پدید آمدن افسانه‌­ها و ظهور ادراک مذهبی، باور فراطبیعی نسبت به سلامت شکل گرفت. عصر تاریخ کلاسیک فرا رسید و اندیشمندان و فلاسفه در دل عهد خدایان باستانی ظهور کردند. در یونان، بقراط، پدر علم پزشکی متولد شد و با دیدگاهی متفاوت، عامل بیماری­‌ها را برخلاف هم‌عصران خود خرافات را کنار گذاشت و به دنبال علل بیماری­‌ها گشت. عصر باستان نیز در ظرفِ پایینیِ ساعتِ شنیِ تاریخ، دفن شد و این بار شکوفه­‌های جدیدی در جهان شرقی شکفته شدند. در قرون وسطی و جنگ­‌های فئودال­‌های شرقی، علم طب در جهان اسلام و به خصوص ایران زمین، شکل تازه‌­ای گرفت و با تکمیل یا اصلاح اندیشه­‌های پیشین، مقدمه‌­ای بر طب مدرن گشت. طبیعت با ما مهربان نبود و طاعون نوری سیاه‌­تر را در دل انسان‌­ها تاباند، اما ما دوباره برخاستیم.

با شروع عصر رنسانس، اروپا صحنه نمایش کشفیات شرقی و تکمیل آنان گشت. عصر بخار آغاز شد و صعنتی شدن و مصرف گرایی غرب، نظام بهداشت و سلامت عمومی را متحول ساخت. این بار نوبت ابدی شدن رقص رابرت کوخ، ادوارد جنر و لویی پاستور در تمامی کتاب­‌های تاریخ سلامت جهان شد. رقابت استعمار گران، ممالک غرب را پیشرفته و سالم تر می­‌نمود و مستعمرین را فقیرتر و مریض­‌تر نگه می­‌داشت. اما آتش این رقابت جان آن‌­ها را نیز گرفت. جهان با خاکستر دو جنگ جهانی، پوشیده شد. جنگ‌­هایی که در کنار مرگ، نوآوری‌­هایی را به آینده هدیه دادند. بشر پیشرفته و زخم خورده از دو جنگ جهانی، فهمید که زمان تحول بزرگ­تر از همه­‌ی اتفاقات گذشته است. زمان ایجاد جهانی منطقی و صلح جو که تعامل و گفتگو را زبان خود کرده و از هرگونه زورگویی جنگ دور شود. ثمره‌­ی این تفکر جدید، به تأسیس سازمان ملل متحد در سال ۱۹۴۵ انجامید. بدین ترتیب مجمع اتفاق ملل که ۱۹۲۰ تشکیل شده بود، بار دیگر با عزم قوی‌­تر و اهداف جدید، تحت پرچم سازمان ملل متحد حاضر شد تا چهار هدف اصلی را پیگیری نماید: حفظ صلح جهانی، تشویق جهانیان به همکاری­‌های دوستانه در همه‌­ی زمینه‌­ها، ایجاد روابط دوستانه میان کشورها و ارزش دادن به استقلال و حقوق برابر آن‌­ها و همچنین تعیین حقوق اساسی جامعه بشری. نمی­‌توان جایی از پیشرفت و برابری حقوق انسان­‌ها صحبت کرد، اما مسئله­‌ی بهداشت و سلامت آن­‌ها را پشت گوش انداخت. به همین دلیل، در هفتم آوریل ۱۹۴۸، مجمع بهداشت جهانی برپا شد و اساسنامه سازمان بهداشت به امضا و تأیید ۵۵  عضو خود در آن زمان رسید. سازمان بهداشت جهانی، پلی برای بهبود سطح بهداشت همگانی و همکاری‌­های جهانی در زمینه­‌ی سلامت شد. این سازمان، خانه‌­ای برای مشارکت­‌ها و کمک­‌های عمومی شد و به انسان­‌های سراسر جهان شانسی داد تا به بهبود سطح بهداشتی خود امید داشته باشند. اقدامات و تلاش­‌های این سازمان در سال­های پس از تأسیس خود، این اجازه را به ما می­‌دهد که نامش را در کنار سایر نقاط عطف تاریخ سلامت بیاوریم. نام سازمان بهداشت جهانی، اکنون در کنار بقراط، ابن سینا، پاستور، مادام کوری و... در کتاب تاریخ بهداشت و سلامت قرار دارد.

تأسیس سازمان بهداشت جهانی و تصویب اساسنامه­­‌ی آن، تبدیل به رویدادی مهم در تقویم بشر شد و هر ساله، آن را در ۱۸ فروردین با عنوان روز جهانی بهداشت جشن می­‌گیریم. دنیای بعد از جنگ­های جهانی و ظهور سازمان­‌های بین المللی، امکان این موضوع را فراهم نمود تا متخصصین و مسئولان با یک تریبون مشترک، درباره­‌ی معضل­‌ها، مشکلات و دردهای مشترک بشر صحبت نمایند. به همین دلیل سالروز تأسیس سازمان بهداشت جهانی، علاوه بر اینکه عید سلامت جهانیان باشد، به تریبونی برای آگاهی رسانی در زمینه­‌ی مشکلات روز تبدیل شد. هر ساله، یک موضوع داغ و بحث ­برانگیز به عنوان موضوع سال بهداشتی جهان انتخاب می­‌شود و جهانیان را به آگاهی­‌رسانی و اقدام در این زمینه تشویق می­‌نماید. سال ۲۰۲۱ نیز موضوع خود را از مشکلات روز گرفته است. شعار امسال سازمان بهداشت جهانی "ساختن جهانی عادلانه­‌تر و سالم‌­تر" انتخاب شد.

نا برابری­‌ها و اختلافات طبقاتی، سالیان سال در جوامع بشری وجود داشته است. سازمان‌­هایی مانند سازمان ملل برای زدودن این مشکلات تشکیل شدند، اما به دلیل وسعت و موانع موجود، هنوز هم این معضلات در جوامع مختلف وجود دارند یا بعضا بدتر شده­‌اند. با پدیدار شدن ویروس کووید نوزده و همه­‌گیری این بیماری در سراسر جهان، چالش­های زیادی برای بشریت ایجاد شد. این چالش­‌ها باعث شد تا نابرابری­‌ها و عدم یکسان بودن امکانات در کشورهای مختلف، بیش از همیشه پر رنگ شود. در حالی که بعضی کشورها، روزانه صدها هزار تست پیشرفته تشخیصی انجام  می­‌دادند، آمار درستی از بیماری در کشور خود نداشتند و در تأمین امکانات پیشگیری و درمانی خود با مشکلات و هزینه‌­های بالا مواجه می­‌شدند. این مشکلات تقصیر خود افراد نبوده و صرفا بخاطر جبر جغرافیایی و محل تولد و کار و زندگی ایجاد شده­‌اند. همه­‌ی این نابرابری­‌ها منصفانه نیست؛ اما می­‌توان از آن‌­ها جلوگیری نمود. به همین دلیل سازمان بهداشت جهانی از تمامی کشورها می‌­خواهد تا از برخورداری مردم خود از شرایطی سالم و بهداشتی مطمئن شوند و امکانات لازم را فراهم آورند. برابری تنها زمانی محقق می‌­گردد که همه­‌ی مردم به امکانات برابر، در زمان و مکانی که نیاز دارند، دسترسی داشته باشند.

در راستای این هدف و شعار سال، سازمان بهداشت جهانی از همه­‌ی دولت‌های عضو می­‌خواهد که:

  • همگام با جوامع و افراد متضرر از نابرابری‌ها کار کنند تا بتوانند ریشه ها و علل این مشکلات را پیدا نمایند. این مشکلات ممکن است پا فراتر از مرزهای نظام­‌های بهداشت و سلامت بگذارند و عزم قوی­تری برای بهبود بطلبند. هرچقدر که همکاری­‌های دولت و مردم بیشتر شود، نتایج بهتری به دست خواهند آمد.
  •  اقدام به جمع آوری داده‌­ها و آمار به روز و درست نمایند. دولت­ها می‌­بایست داده ها را به صورت دقیق و با دسته بندی براساس سن، جنس، درآمد، میزان تحصیلات، وضعیت سکونت، مشکلات و سایر خصوصیات جمع آوری کنند. تنها در این صورت، می‌­توان نابرابری‌های موجود در تمامی گروه‌­های جامعه را سنجید و متناسب آن اقدام نمود.
  • رویکردهای کلی و با همکاری تمامی بخش های حکومت در نظر بگیرند تا ریشه‌­های نابرابری را از بیخ قطع نمایند. دولت‌­ها باید سرمایه­‌گذاری خود را در مراقبت­‌های بهداشتی اولیه افزایش دهند؛ چرا که راه حل مناسبی برای ایجاد زیرساخت­های آینده و مواجه شدن با چالش‌­های حصولِ "بهداشت برای همه" می­‌باشد.
  •  فراتر از مرزها اقدام کنند. برای مثال، اگر بتوانیم کل جمعیت جهان را پایش و درمان کنیم و از بیماری حفظ نماییم و حتی واکسینه کنیم، می‌­توانیم پاندمی کرونا را متوقف کرده و از این دوران عبور نماییم. در کنار ایجاد این زیرساخت‌ها در جهان، باید نگاهی به مکانیسم‌­های جهانی و ملی برای ارائه خدمات به مردم و جلب اطمینان آن­‌ها به سیستم داشته باشیم تا بتوانیم همه­‌ی جمعیت جهان را تحت پوشش برابر قرار دهیم.

گردآوری کننده: شایان ثابتی

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.