دوشنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۰ - ۰۸:۴۱

به مناسبت سی‌ام فروردین ماه، روز علوم آزمایشگاهی؛

افزایش اهمیت علوم تولید شده در گرو دقت و توسعه آزمایشگاه‌ها است

علوم آزمایشگاهی

در دنیای امروز نبودن بخش‌های آزمایشگاهی، جهت نتایج تحقیقاتی را زیر سوال می‌برد. به همین دلیل اهمیت علوم تولیدشده در دنیا به دقت فعالیت‌های آزمایشگاهی بستگی دارد و این امر در گرو توسعه آزمایشگاه‌ها است.

به گزارش مفدا، سی‌ام فروردین ماه هر سال مصادف است با روز علوم آزمایشگاهی و علت نامگذاری این روز از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی برای تقدیر از مقام شامخ حکیم احمد گرگانی (جرجانی)، طبیب و پزشک حاذق و برجسته قرون پنج و شش هجری ملقب به «حکیم جرجانی» است. ایشان آزمایشگر، پژوهنده، پزشک نابغه و تیزهوشی است که پزشکی تنها یکی از دانش‌های او بود.

روز علوم آزمایشگاهی به مناسبت بزرگداشت فعالیت‌های اسماعیل جرجانی برگزار می‌شود و اولین دانشمند ایرانی است که دانشنامه پزشکی را به زبان فارسی تدوین کرده است.

علم آزمایشگاهی یکی از شاخه‌های مهم علوم پزشکی است که با آنالیز نمونه‌های آزمایشی انسانی همچون خون، مدفوع از وجود یا نبود بیماری در بدن انسان اطمینان حاصل می‌کند. پیشینه استفاده از این علم تقریبا به ‌هزار سال پیش بازمی‌گردد؛ زمانی که حکیم اسماعیل جرجانی برای نخستین بار به منظور تشخیص بیماری‌ها از این شیوه بهره برد. او را دنباله‌رو طبیب بزرگ ایرانی "برزویه" در دوران ساسانیان و پایه‌گذار مکتب ایرانی در طب اسلامی می‌دانند.

 جرجانی، پزشک، پژوهشگر و آزمایشگر نابغه دوران خود بود که مقدمات تحصیلات خود را در زمینه پزشکی نزد طبیبان حاذق گرگان گذراند؛ پزشکانی که اکثرا از شاگردان ابن‌سینا بودند و آموزش‌های مقدماتی پزشکی را در نیشابور و نزد عبدالرحمان بن علی بن ابی صادق، از افراد با نفوذ خوارزم و شاگرد ابن‌سینا به پایان رسانید. وی پس از آن به خوارزم مسافرت کرد و در آنجا اقدام به نوشتن دانش‌نامه پزشکی خود با عنوان "ذخیره خوارزمشاهی" کرد. کتب آن عصر که به زبان عربی نوشته می‌شد، ولی جرجانی کتاب خود را با زبان فارسی نوشت و بدین‌ترتیب اولین دایره‌المعارف جامع پزشکی فارسی را ایجاد کرد.

در مجموعه کتاب ۱۰ جلدی ذخیره خوارزمشاهی، جرجانی به بررسی مباحث گوناگون پزشکی، معالجات امراض مختلف و داروهایی برای تسکین انواع دردها پرداخته و بسیاری از مسائل پزشکی را به کمک ترسیم شکل آموزش داده است

این دانشنامه تا ۶۰۰ سال بعد، یعنی زمان ظهور سلسله صفویه، یکی از کتب مرجع پزشکی محسوب می‌شد که مطالعه آن برای هر یک از دانشجویان پزشکی از اهمیت بسزایی برخوردار بود. نقش اقدامات جرجانی و کتاب او در زبان علمی فارسی چنان تأثیری داشت که فردوسی با شاهکار خود شاهنامه، بر فرهنگ و تاریخ ایران داشته است. پس از آن جرجانی خلاصه‌ای از کتاب خود را تهیه کرد و آن را باعنوان "خفی علایی" در اختیار سربازان و پزشکان نظامی قرار داد که در آن بیشتر به شیوه‌های درمان زخم‌ها پرداخته شده بود.

در مجموعه کتاب ۱۰ جلدی ذخیره خوارزمشاهی، جرجانی به بررسی مباحث گوناگون پزشکی، معالجات امراض مختلف و داروهایی برای تسکین انواع دردها پرداخته و بسیاری از مسائل پزشکی را به کمک ترسیم شکل آموزش داده است. نکته جالب درباره این کتاب، بخش‌های عمده‌ای است که نویسنده در آن‌ها به تشریح بدن و چگونگی انجام آزمایش روی نمونه‌های آزمایشی انسانی نظیر خون و ادرار به‌منظور تشخیص بیماری‌ها پرداخته و بدین وسیله در زمینه چگونگی شناسایی امراض از شیوه‌هایی نوین استفاده کرده است که تا آن زمان هیچکس بکار نبرده بود.

به همین دلیل جرجانی را پدر علوم آزمایشگاهی ایران می‌دانند و در سال ۱۳۸۲، سی‌ام فروردین ماه زادروز او را به‌عنوان "روز علوم آزمایشگاهی" نامگذاری کردند. مناسبت این روز همچنان در میان جامعه ایرانی چنانچه شایسته است شناخته شده نیست و تنها بهانه‌ای برای بزرگداشت تمامی اقدامات او و تجلیل از همه پزشکان علوم آزمایشگاهی است که با کمترین امکانات همواره بازیابی سلامت بیماران را بر حفظ سلامت خود ترجیح داده‌اند./ انتهای پیام 

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.