پنجشنبه ۳۱ تیر ۱۴۰۰ - ۱۵:۲۲

یک هفته، یک کتاب کاری از مفدا مازندران؛

معرفی کتاب "مکتب‌های ادبی"

مازندران/ معرفی کتاب "مکتب‌های ادبی"

حتما تا به حال با کسانی که در صحبت‌ها و نوشته‌های خود از «ایسم»‌های مختلف استفاده می‌کنند روبه‌رو شده‌اید. اگر دوست دارید با ایسم‌های دنیای ادبیات، این واژگان نامانوسِ پرآوازه آشنا شوید با «یک هفته، یک کتاب» این هفته همراه باشید. در این قسمت، به سراغ کتاب «مکتب‌های ادبی» رفته‌ایم که کتاب مرجع مکاتب (همان ایسم‌های) دنیای ادبیات است.

مکتب ادبی به معنای مجموعه سنت‌ها، هنجارها، اندیشه‌ها، نظریه‌ها و ویژگی‌هایی است که به دلایل اجتماعی، سیاسی یا فرهنگی در دوره‌ای خاص در ادبیات یک یا چند ملت نمود پیدا می‌کند. این مجموعه معمولاً در آثار گروهی از صاحبان قلم رخ می‌دهد و باعث تمایز آن‌ها در سبک از شاعران و نویسندگان دیگر می‌شود. منتقدان، پژوهشگران، نویسندگان و شاعران برجسته و ماهر چنین مجموعه‌ای را می‌یابند و در قالب مشخصه‌های هر مکتب ارائه می‌دهند. هر مکتب با پیروانی که برای خود می‌یابد دوره‌ای ویژه – کوتاه یا بلند – را می‌پیماید و سپس بازمی‌ایستد. معمولاً پایه‌گذاران هر مکتب خودشان نیز از مشخصه‌های آثارشان آگاه نیستند و دیگران شیوه‌های هنری آنان را مشخص و معرفی می‌کنند.

ویژگی‌های هر مکتب ادبی، رفته رفته در آثار ادبی مربوط به آن مکتب نمود پیدا می‌کند. مهم‌ترین عامل پیدایش هر مکتب ادبی، نوع نگرشی است که ادیبان هر دوره به زندگی و دنیای پیرامون خویش دارد. در نتیجه‌ی همین نگرش است که بیان هنری، شکل‌های گوناگونی می‌یابد و تغییراتی در بکارگیری زبان و شیوه‌ی کاربرد واژگان پیش می‌آید.

کتاب «مکتب‌های ادبی» که به قلم «رضا سیدحسینی» نوشته شده است، یکی از کامل‌ترین منابع زبان فارسی برای آشنایی با مکاتب ادبی جهان در طول تاریخ است. در مکتب‌های ادبی، سیدحسینی به شرح هر کدام از مکاتب ادبی پرداخته است. این شرح که عمیقا با فلسفه، هنر و تاریخ سیاسی-اجتماعی اقوام در هم آمیخته، متشکل از زمینه‌های ایجاد و سوابق هر مکتب، ویژگی‌ها و مضامین اصلی، معرفی نویسندگان اثرگذار، نقل مختصری از آثار مشهور و مکاتب جداشده یا مقابله کننده با آن مکتب است.

مکتب‌های ادبی نخستین بار در فروردین سال ۱۳۳۴ در ۲۰۰ صفحه به چاپ رسید. در طول ۴۲ سال پس از چاپ اولِ مکتب‌های ادبی، این کتاب مانند کودکی که می‌بالد و رشد می‌کند، پیوسته تکمیل و ویرایش شد و بارها مورد تجدید چاپ قرار گرفت تا اینکه در ۱۳۷۱ و در چاپ سیزدهم به حجم قابل توجه ۱۷۰۰ صفحه رسید! سیدحسینی در مقدمه کتاب درباره چرایی تالیف و ویرایش چندباره آورده است: «من این کتاب را در آغاز به عنوان راهنمای ساده و فهرست‌وار برای آشنایی با «ایسم»های گوناگون ادبی نوشته بودم به امید اینکه در آینده، اساتید متخصص، نویسندگان و محققان آثار کامل‌تری در این مورد ارایه کنند، اما چنین نشد و کتاب به عنوان یگانه منبع و حتی کتاب درسی درباره مکتب‌ها باقی ماند.»

رضا سیدحسینی، در سال ۱۳۰۵ در اردبیل به دنیا آمد و در سال ۱۳۸۸ در تهران دیده از جهان فرو بست. او یکی از مترجمان و نویسندگانِ  پرکار ایرانی است که بیش از ۳۴ عنوان کتاب را از فرانسوی و ترکی استانبولی به فارسی ترجمه کرده است. او با چنان دقتی آندره ژید، آلبر کامو، جک لندن، ژان پل سارتر، ماکسیم گورکی، بالزاک و ناظم حکمت را به خوانندگان ایرانی شناسانده که "دایه نویسندگانِ جهان در ایران" لقب گرفته است. سیدحسینی در ۷۴ سالگی نشان "شوالیه پالم آکادمیک" فرانسه را برای ترجمه‌های درخشان خود دریافت کرد. درخشان‌ترین آثار تالیفی سیدحسینی، دو کتابِ مرجعِ «مکتب‌های ادبی» و «فرهنگ آثار» است.

مکتب‌های ادبی، کتابی جامع و طولانی است و بیش از آنکه مانند کتاب‌های معمول بتوان از اول تا آخر آن را خواند، باید مانند یک دایره‌المعارف یا کتاب مرجع به مدخل مورد نظر مراجعه و به صورت هدفمند به دنبال پاسخ پرسش‌ها گشت. با این حال، این کتاب پرارزش و خواندنی به شما کمک می‌کند که با نگاه گسترده‌تری به مطالعه ادبیات داستانی جهان بپردازید و به صورت فنی با جزئیات ادبی آن‌ها آشنا باشید. به علاوه، آشنایی با مکتب‌های ادبی یکی از ملزومات ورود به دنیای نقد ادبی است. نقد ادبی که در سده بیستم رواج یافته است، برخلاف تصور عامه، امری قاعده‌مند و دارای اصول و روش‌های مشخص است و با ایرادگیری‌های از سر سلیقه و حب و بغض متفاوت است. همان‌طور که گفته شد، یکی از پایه‌های نقد ادبی، آشنایی با مکاتب ادبی و اصول آن‌هاست؛ به همین جهت کتاب «مکتب‌های ادبی» را به کسانی که تمایل دارند قدم در راه نقد ادبی برداشته و با دانش و آگاهی بیشتری به مطالعه و نقد آثار بپردازند توصیه می‌کنیم.

مجموعه دوجلدی مکتب‌های ادبی، که توسط موسسه انتشارات نگاه به چاپ بیستم رسیده است، در کتاب‌خانه کانون کتاب‌خوانی ارغوان موجود است و دانشجویان عزیز می‌توانند با مراجعه به مرکز فرهنگی دانشگاه واقع در کیلومتر ۱۷ جاده فرح‌آباد، مجموعه پیامبر اعظم، دانشکده دندان‌پزشکی، طبقه دوم این مجموعه را به امانت گرفته و مطالعه نمایند.

عناوین کلی فهرست کتاب مکتب‌های ادبی:

جلد اول:

باروک

نمونه‌هایی از آثار باروک

کلاسیسیم

رومانتیسم

رئالیسم

ناتورالیسم

هنر برای هنر و مکتب پارناس

جلد دوم:

تولد ادبیات جدید

سمبولیسم

مکتب‌هایی که از سمبلیسم جدا شدند یا با آن مقابله کردند

تحول مکتب‌ها در روسیه

اکسپرسیونیسم

کوبیسم

دادائیسم

سوررئالیسم

اگزیستانسیالیسم یا اصالت وجود

تئاتر نو

دگردیسی رمان

پایان سخن و دعوت به آغازی دیگر

مسئول پرروژه: امیرحسن بردباری

گرافیست: فاطمه معجری

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.