چهارشنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۰ - ۱۳:۳۶

به مناسبت روز بزرگداشت حافظ شیرازی ؛

از حافظ بیشتر بدانیم

گراش

راز ماندگاری اشعار حافظ ، فلسفه تفأل به دیوان حافظ ، ارتباط غزلیات حافظ با واقعه عاشورا و ... را در مصاحبه با خسرو حسن زاده ( حافظ شناس برجسته شهرستان گراش ) بخوانید.

به مناسبت روز بزرگداشت حافظ شیرازی ، در شب شعری که با عنوان ِ " گذری بر کلک خیال " سه شنبه شب ، 20 مهرماه در شهرستان گراش برگزار شد ، خبرنگار مفداگراش ، حضور یافته و پس از پایان برنامه مصاحبه ای با خسرو حسن زاده ( حافظ شناس برجسته شهرستان گراش ) انجام داد. متن کامل مصاحبه را در زیر بخوانید . 

خودتان را معرفی کنید

خسرو حسن زاده هستم . کارشناس ارشد الهیات و مدرس دانشگاه و حوزه

از کی شروع به خوندن حافظ کردید و چند سال است در زمینه حافظ و اشعارش تحقیق می کنید؟

از سال 68 به صورت رسمی شروع به خواندن و تحقیق در زمینه اشعار حافظ کردم . البته مطالعاتی در زمینه شعرای دیگر هم داشته ام ولی حافظ همیشه جایگاه ویژه ای در کارهای تحقیقاتی من داشته است.

راز ماندگاری اشعار حافظ با گذشت این همه سال ، چیست ؟

حافظ خودش این سوال رو جواب داده است :

عشقت رسد به فریاد ، ار خود به سان حافظ / قرآن ز بر بخوانی در چهارده روایت

راز ماندگاری اشعار حافظ ، عجین شدن آن با قرآن است . حافظ قرآن را با چهارده روایت از حفظ می خواند پس مسلط به قرآن بود ، چون قرآن در زندگی همه جاری است پس اشعار حافظ که برگرفته از احادیث و روایات هست با گذشت سال ها همچنان باقی و جاریست. البته ظرافت ادبی و تنوع مطالب در اشعارحافظ از دلایل دیگر ماندگاری آن است . اشعار حافظ مانند دریایی مواج ، متنوع و گیراست.

غزل مورد علاقه خودتان کدام است ؟ و اینکه چرا این غزل را دوست دارید؟

غزلیات حافظ همه زیبا هستند و انتخاب از بین آنها واقعا کار دشواری است . ولی برخی از غزلیات حافظ بیشتر در حافظه باقی می مانند . مثل :

ای پادشه خوبان داد از غم تنهایی / دل بی تو به جان آمد ، وقت است که بازآیی

این غزل که دروصف امام زمان (عج) و انتظار ظهور سروده شده است ، برای من از جایگاه ویژه ای برخوردار است.

فلسفه تفأل به حافظ چیست و اینکه خودتان به فال حافظ اعتقاد دارید یا خیر؟

همانطور که گفتم تنوع مطلب در اشعار حافظ بر خلاف برخی شعرای دیگر زیاد است . همچنین قابلیت تأویل دارد که باعث شده حتی از یک مصرع شعر حافظ برداشت های متفاوتی بتوان انجام داد.

به عنوان مثال :

آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند / آیا بود که گوشه چشمی به ما کنند

از همین غزل حافظ برداشت های متفاوتی می شود. برخی معتقدند اصل این شعر مربوط به شاه نعمت الله ولی است و حافظ این غزل را درستایش شاه نعمت الله ولی سروده است . در حالیکه عده ای معتقدند حافظ این غزل را در نکوهش وی سروده است و به بیت دوم شعر استناد می کنند که می فرماید : 

 دردم نهفته به ز طبیبان مدعی / باشد که از خزانه غیبم دوا کنند

گفته می شود که وقتی میخواستند حافظ را دفن کنند برای اولین بار  به دیوان وی تفأل زدند :

ای مگس عرصه سیمرغ نه جولانگه توست / عرض خود می بری و زحمت ما میداری

به نظرم من بحث تفأل به حافظ بیشتر جنبه ذوقی دارد.

برخی معتقدند اشعار حافظ ارتباط مستقیمی با واقعه عاشورا دارد . نظر شما چیست؟ و اینکه به نظر شما این موضوع میتواند صحت داشته باشد و چرا ؟

در غزلیات حافظ اشارات زیادی هست که میتوان به واقعه روز عاشورا و امام حسین (ع) آن ها را مرتبط کرد . مانند :

رندان تشنه لب را آبی نمیدهد کس / گویی ولی شناسان ، رفتند از این ولایت

نمیتوان آن را رد کرد ولی به نظر من مطلب فراتر از این موضوع هست.

چرا حافظ به این نام مشهور شده است ؟

چون حافظ ، حافظ قرآن بود و آن را در چهارده روایت از حفظ میخوانده است . حافظ در دوران خود به خاطر حفظ قرآن معروف بوده است و بعدها با جمع آوری اشعارش به غزلیاتش معروف شد.

از آنجاییکه شما در زمینه حافظ اطلاعات وسیعی دارید ، به نظرتان نکته ای ، موضوعی ، حرفی ، چیزی در مورد حافظ شیرازی هست که ناگفته مانده باشه و بخواهید در موردش صحبت کنید؟

به نظر من بحث اختلافی اینکه اشعار حافظ عرفانی است یا عشق زمینی از موضوعاتی است که باید روشن شود. من معتقدم که عشق، زمینی و آسمانی ندارد . عشق موهبتی از جانب خداوند است و هدف حافظ از استفاده از استعارات عشق زمینی ، بیان احوالات روحانی خود بوده است. او به زیبایی پلی میان عشق زمینی و آسمانی زده است . چون درک معقولات سخت است انسان آنها را با محسوسات بیان میکند تا درک آنها راحت تر شود (تشبیه معقول به محسوس) . کاری که حافظ در اشعارش به زیبایی انجام داده است . این دودستگی بین اشعار حافظ ، کار زیبایی نیست .

کلام آخر 

امیدوارم نسل فرزندان ما بیشتر با حافظ مأنوس شوند . حافظ تنها مربوط به نوروز و یلدا نیست . خیلی از مفاهیم دشوار فلسفی و عرفانی را می توان به راحتی با اشعار حافظ یاد داد و یاد گرفت . کلام حافظ مملو از آموزه های دینی ماست که آموزش با غزلیات حافظ ، یادگیری را برای فرزندان ما روان و گویا تر می کند.

خبرنگار : علیرضا نظری ، دبیر سرویس فرهنگی مفداگراش

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.